The great little rail-replacement buses of Wales! #gàidhlig

Tha mi a’ feuchainn ri dhol air gach rathad-iarainn ann an Alba, A’ Chuimrigh agus Èirinn. 

Tha mi air a’ mhòr-chuid de na rathaidean-iarainn a dhèanamh ann an ceann a tuath na Cuimrigh agus bha mi air mo dhòigh an t-seachdain sa chaidh oir bha mi gu bhith a’ dol air turas dhan Chuimrigh agus bha cothrom gu bhith agam a dhol air loidhne nach do rinn mi riamh roimhe – Loinne Srath Chonwy – Rheilffordd Dyffryn Conwy.

Bha mi gu bhith a’ dol eadar Ceann-rèile Llandudno agus Blaenau Ffestiniog air an trèana air an t-slighe gu cùrsa cànanan ceilteach sa Chuimrigh ann am Bala. Bha mi an uair sin a’ dol a dh’fhaighinn lioft bho Bhlaenau Ffestiniog – mecca nan trèanaichean – gu Bala bho mo charaid gaisgeil ioma-chànanach Rory Francis.

Ach mar a thachair cùisean, rinn Stoirm Ciara sgrìos air loidhne Conwy seachdain no dhà roimhe sin agus tha trèanaichean gu Blaenau Ffestiniog gu bhith dheth fad mìosan. Mar sin, an àite a bhith a’ dol air trèana, bha agam ri bus-ionaid rèile fhaighinn.

Chan urrainn dhomh gearain cus ge-tà. Fhuair mi an trèana bho Ghlaschu gu Ceann-rèile Llandudno gun duilgheadas sam bith agus ged a tha mi air a bhith air an loidhne sin turas no dhà roimhe, tha e daonnan sgoinneil a bhith a’ dol air loidhne Costa a Tuath na Cuimrigh.

Chaidh mi tro Chaer/Chester agus a-steach dhan Chuimrigh agus chunnaic mi Prestatyn agus Rhyl far a bheil na carabhanan cho lìonmhor is gun cuirinn an geall gum faicear bhon Ghealaich iad!

Bha mi air trèana Clas 175 no “Cymrustar” mar a th’ agam orra – trèana nach fhaighear ach anns a’ Chuimrigh agus a ruitheas a mhòr-chuid de sheirbheisean eadar-chatharach san dùthaich.

Mar a bhiodh tu an dùil, bha mi ag èisteachd ri ceòl às an àite – the Alarm – à Prestatyn bho thùs. Nas fheàrr na sin, tha Mike Peters fhathast a’ fuireach san àite.

Fhuair mi cothrom coinneachadh ri Mike Peters bhon Alarm ann an 2012 air mullach Beinn Neibhis!

Ma tha thu glàiste a-steach mar thoradh air a’ chorònabhìoras is feumach air beagan ceòil, mholainn gun èist thu ri rud sam bith bhon Alarm!

Thàinig mi far na trèana ann an Cyffordd Llandudno (Llandudno Junction), baile beag beagan a deas air Llandudno fhèin (‘Blackpool na Cuimrigh’!)

Clas 175 ‘Cymrustar’ ann an Stèisean Cheann-rèile Llandudno

Bha dà fhichead mionaid agam ri cur seachad sa bhaile agus bha mi air mo dhòigh glan gun robh cafaidh snog agus bùth leabhraichean dìreach taobh a-muigh an stèisein. Fhuair  mi deagh srùbag agus leugh mi mo leabhar mus deach mi a dh’fhaighinn a’ bhus.

Tha taigh-òsta air a bheil Taigh-òsta an Stèisean mu choinneamh an stèisein agus fhuair mi a-mach fhad ’s a bha mi a’ feitheimh ris a’ bhus gur e ‘an Killer’ an t-ainm a th’ aig muinntir an àite air. A rèir Wiki, fhuair e am far-ainm seo a chionn ’s gum biodh dràibhearan nan trèanaichean ag òl gu trom ann mus rachadh iad a dh’obair. Chan eil mi cinnteach an robh sin riamh fìor ach tha mi an dùil is an dòchas nach eil e fìor an-diugh!

Ged is e briseadh dùil a bh’ ann nach robh an trèana a ruith, bha an turas ann air a’ bhus dìreach àlainn. Bha baile Betws y Coed gu sònraichte snog. Tha taigh-tasgaidh nan rathaidean-iarainn ann agus meanbh rathad-iarainn cuideachd agus bu toil leam a dhol ann uair eile. Shaoil mi gun robh e caran coltach ri Grasmere ann an Sgìre nan Loch ann an Sasainn le toglaichean àlainn agus pàirce bhrèagha. Bha am baile gu math trang le luchd-coiseachd is luchd-turais.

Goirid às dèidh sinn, ruig mi mo cheann uidhe – Blaenau Ffestiniog. Bha mi duilich nach robh Rathad-iarainn a’ Ffestiniog a’ ruith air an latha sin a bharrachd air an rathad-iarainn àbhaisteach ach bha mi toilichte fhaicinn gu bheil trèana bheag snog ann an teis meadhan an rathaid!

Choinnich mi ri Rory agus chaidh sinn airson beagan bìdh agus bha sinn air ar cuairteachadh le Cuimris sa h-uile àite mar as còir.

Chunnaic mi an soidhne seo sa chafaidh a tha a’ brosnacahdh dhaoine gus an cuid Cuimris a chleachdadh. Bhiodh e math rudeigin mar sin a bhith againn ann an Gàidhealtachd na h-Alba.

An uair sin, fhuair mi cothrom rudeigin fìor inntinneach a dhèanamh – chaidh mi air baidheasgal dealain! Tha baidseagalan dealain aig Ruairidh agus a bhean a tha nam baidhseagalan àbhaisteach ach le taic bho bhataraidhean gus am bi e nas fhasa rothaireachd a dhèanamh ann an àiteachan beanntach leithid Bleanau Ffestiniog! Chòrd e rium glan – tha seo gu math freagarrach airson tursan ro fhada airson coiseachd ach ro ghoirid airson càr.

An uair sin, chaidh sinn air ais gu taigh Rory a tha loma-làn leabhraichean inninneach ann an Cuimris, Gàidhlig, Gaeilge, Còrnais, Breatnais, Beurla is eile! Tha e a cheart do dona rium fhèin agus tha mi a’ smaoineachadh eadar mi fhèin is e fhèin agus na daoine eile ris an do choinnich sinn rè na deireadh seachdain gur dòcha gum bu chòir dhuinn meur de Bibliophiles Anonymous a stèidheachadh airson daoine aig a bheil cus leabhraichean ann an cus diofar chànan!

Rinn sinn air Bala agus air an t-slighe stad sinn ann am Frongoch. Tha ùidh mhòr agam ann an eachdraidh na h-Èireann agus chaidh prìosanaich bho Ar-a-mach na Caisge ann an 1916 a chur gu campa prìosain an sin – còrr is 1,800 dhiubh a’ gabhail a-steach Michael Collins. Bha e uamhasach fhèin inntinneach an t-àite fhaicinn.

View this post on Instagram

Frongoch

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Tha pannal fiosrachaidh agus plac ann agus tha a h-uile rud ann an Cuimris, Gaeilge agus Beurla mar as còir. Nam faiceadh luchd-leughaidh an Daily Mail (‘caraid nan Gàidheal’) e, tha mi cinnteach gun spreadhadh na h-eanchainnean beaga aca!

Chaidh sinn an uair sin gu Cànanan Ceilteach sa Chuimrigh. Bidh mi a’ dol ann gach bliadhna agus tha e a’ còrdadh rium a bhith air mo chuairteachadh le Cuimris, Gaeilge agus Breatnais. Bha mi gu bhith ag ionnsachadh na Còrnais ach bha an neach-teagaisg againn tinn agus mar sin, rinn mi an cùrsa Gaeilge le mo charaid Peadar Ó Muircheartaigh. 

Bha fìor dheagh chursa againn agus aig deireadh a’ chùrsa chaidh mi gu Borth le mo charaid Rhisiart Hinks aig a bheil Cuimris, Breatnais, Gaeilge agus Gàidhlig (chan e is gu bheil farmad orm….) agus dh’fhuirich mi san taigh aige oir bha mi gu bhith a’ dol dhachaigh air an trèana an ath latha bho Bhorth.

An ath latha, dhùisg mi tràth agus rinn sinn air stèisean Bhorth. Fhad’s a bha mi air an àrd-ùrlar a’ feitheimh ris an trèana, nochd teachdaireachd air an sgrìn gun robh an trèana dheth is gum biodh bus-ionaid-rèile ann!

Cha robh sgeul air a’ bhus agus bha aig Rhisiart bochd ri mo dhràibheadh gu Machynlleth aig peilear a’ bheatha – agus is math gun d’rinn e sin oir cha do nochd bus idir aig a’ cheann thall agus dh’fhàg an trèana air an uair. Gu fòrtanach, bha mi air bòrd….

Fhuair mi an trèana tro mheadhan na Cuimrigh gu Chester/Caer far an robh lethuair a thìde ri feitheamh. Fhuair mi cofaidh ann an Costa ann an Caer agus bha faireachdainn caran bittersweet orm. Nuair a chaidh mi dhan Chuimrigh, bha an corònabhìoras a’ faireachdainn gu math fada air falbh – ged a bha fios againn gun robh e a’ tighinn, cha deach iarraidh air daoine fuirich a-staigh no siubhal a sheachnadh agus mar sin air adhart aig an ìre sin. Air an t-slighe air ais, ge-tà, bha na naidheachdan air atharrachadh gu mòr agus ann an Stèisean Chaer, bha muinntir an stèisein trang a’ glanadh nan dorsan agus nan innealan tiocaid gu tric.

Bha an trèana agam gu tuath gu math falamh agus bha comhairle an riaghaltais air atharrrachadh gu mòr eadar an Dihaoine agus an Diluain. Mar sin, ged a bha mi a’ dol dhachaigh air Cymrustar às dèidh deireadh sheachdainn fìor mhath le mo chàirdean, bha mì-chinnt is eagal san adhair agus faireachdainn gun robh a h-uile rud air atharrachadh.

 

 

 

Alasdair

p.s – Mur eil sibh eòlach air ceòl an Alarm, tòisich le seo:

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | Sgrìobh beachd

Oh the humanity! Trèana haidridein do dh’Alba #gaidhlig

Rinneadh deuchainnean air trèanaichean bataraidh-dealanach ann an Alba ann an 2018 mar phàirt de phlana Riaghaltas na h-Alba gus rathaidean-iarainn na h-Alba a dhì-charbonachadh.

Clas 230 no D-train – trèana battaraidh dealanach, Bo’ness, 2018

Chaidh ainmeachadh an t-seachdain seo gu bheil deuchainn de theicneòlas haidridein gu bhith againn cuideachd mar phàirt den targaid gus lionra-rèile gun charbon a bhith againn ro 2035.

Thèid uidheamachd haidridein a chur a-steach do sheann thrèanaichean Clas 314 a thàinig à seirbheis an-uiridh.

Clas 314, An Dùn Breac, 2019

Tha trèanaichean bataraidh dealanach gu math freagarrach airson tursan goirid far nach deach loidhnichean a dhealanachadh le uèirean  fhathast – no far nach eil coltas ann gun tèid an dealanachadh gu bràth. Tha iad saor a thogail agus a ruith. Nì iad mu 40 mìle eadar charge is mar sin, bhiodh iad freagarrach airson loidhnichean leithid Glaschu gu Cnoc Màiri, Glaschu gu Cill Mheàrnaig no Glaschu – Cille Bhrìde an Ear (a thèid a dhealachadh latha de na làithean) no Inbhir Ùige-Inbhir Theòrsa (nach tèid a dhealanachadh mar thoradh air cho beag de sheirbheisean a th’ ann).

Tha trèanaichean haidridein nas daoire ach nì iad astaran tòrr nas fhaide air tanca làn. Ghabhadh an cleachdadh airson nan loidhinichean fada uile far nach eil cumhachd an dealain ann, m.e Loidhne na Gàidhealtachd an Iar agus Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath agus Loidhne a’ Chaoil agus cuideachd seirbheisean eadar-chatharach bho Ghlaschu/Dùn Èideann gu Inbhir Nis is Obar Dheathain agus Obar Dheathain gu Inbhir Nis.

Feumar tòrr dealain gus haidridean a dhèanamh ach le tuathanasan gaoithe, gabhaidh a dhèanamh ann an dòigh gu math uaine. Gu tric, bithear a’ cruthachadh cus dealain na tha a dhìth air an an lìonra agus gabhaidh an dealan seo a chleachdadh gus haidridean a dhèanamh.

Tha e gu math brosnachail gu bheil adhartas ga dhèanamh cho luath air lìonra rèile na h-Alba aig an àm seo.

Alasdair

 

Air a phostadh ann an treanaichean, Uncategorized | Air a thagadh , | 1 bheachd

Tha latha nan dìosailean seachad – rathaidean-iarainn sna 2020an #gàidhlig #cleachdi

Chunnaic sinn tòrr mòr adhartais le lìonra rèile na h-Alba sna 2010an ach dè thachras anns na 2020an?

Seo beachd no dhà bhuam.

Loidhnichean ùra

Thèid an loidhne gu Inbhir Lìobhann, a dhùin ann an 1969, ath-fhosgladh agus thèid tramaichean Dhùn Èideann a leudachadh gu Lìte is Newhaven mar as còir. Chaidh seo uile aontachadh mar-thà.

Leven sign

Tha doirbh a bhith cinnteach de na loidhnichean eile a thèid fhosgladh/ath-fhosgladh ach tha tòrr iomairtean ath-fhosglaidh làidir ann agus tha mi cinnteach gun tèid tòrr rannsachaidhean-comais (feasibility studies) a dhèanamh air diofar loidhnichean.

Tha mi gu bhith a’ sgrìobhadh post eile mu bhith ag ath-thionndadh gearraidhean Beeching ann an ùine nach bi fada ach seo mo bheachdan air na pròiseactan a thèid air adhart:

Còrd Amain (the Almond Chord) – loidhne ghoirid (c1.5m) faisg air Dùn Èideann. Chruthaicheadh seo ceangal dìreach eadar Glaschu is Port-adhair Dhùn Èideann (tro stèisean Slighe Dhùn Èideann). Bhiodh e a’ ciallachadh gum biodh slighe a-steach a Dhùn Èideann ann a tha a’ seachnadh Tunail Winchburgh a tha dùinte ro thric mar thoradh air trioblaidean siognalaidh agus tuiltean.

Almond chord

Tha Còrd Amain ann an dearg

Almhaigh-Dùn Phàrlain (no pàirt dheth). Chaidh loidhne Sruighlea-Almhaigh-Ceann Chàrdainn-Dùn Phàrlain ath-fhosgladh ann an 2008 – do luchd-siubhail eadar Sruighlea is Almhaigh agus do thrèanaichean bathair air an t-slighe air fad. Chaidh an loidhne ath-fhosgladh gus nach biodh aig trèanaichean guail do stèisean cumhachd Lann na h-Annaid (Longannet) ri dhol thairis air Drochaid an Fhoirthe tuilleadh. Gu mì-fhortanach dhan loidhne – ach gu fortanach dhan àrainneachd – chaidh Stèisean Cumhachd Lann na h-Annaid a dhùnadh ann an 2016 agus mar sin, chan eilear a’ cleachdadh na loidhne eadar Almhaigh agus Dùn Phàrlain gu cunbhalach a-nis. Tha planaichean ann aig ìre gu math adhartach gus factaraidh a thogail air làrach an stèisein chumhachd a bhios a’ togail thrèanaichean ùra. Tha an riaghaltas a-nis a’ beachdachadh air seirbheisean luchd-siubhail a leudachadh, agus an loidhne a dhealanachadh gu faisg air an fhactaraidh ùr. Nan tachradh sin, dh’fhaodadh stèiseanan ùra a bhith ann an Clach Mhanainn agus ann an Ceann Chàrdainn.

Deltic ann an Sruighlea leis a’ chiad trèana à Almhaighm 2008

A bharrachd air seo, tha iomairt ann cuideachd gus an loidhne fhosgladh fad na slighe gu Dùn Phàrlain. Lìonadh seo beàrn chudromach anns an lìonra nàiseanta – eadar Glaschu/an costa an Iar agus Fìobh. Aig an àm seo, tha e a cheart cho furasta a dhol dhan Ghealaich air an trèana ’s a tha e a dhol dhan Rìoghachd bho Ghlaschu.

Seo dà phròiseact eile a dh’fhaodadh a dhol air adhart – chan eil mi buileach cinnteach gun tèid iad air adhart ach chanainn gu bheil teansa 50/50 aca.

Ceangail rèile gu port-adhair Ghlaschu. Tha an saga seo air a bhith a’ dol fad cha mhòr 15 bliadhna ach tha mi a-nis meadhanach dòchasach gun tachair e mu dheireadh thall. Leugh am post-bloga a sgrìobh mi mu dheidhinn bho chionn goirid.

Leudachadh air loidhne nan Crìochan. Tha loidhne nan Crìochan air a bhith uamhasach fhèin soirbheachail – tòrr nas soirbheachaile na bhathar an dùil. Ach tha tòrr sgìrean anns na crìochan a tha fhathast fada air falbh bhon lìonra rèile agus chanainn gu bheil teansa ann gun tèid an loidhne ath fhosgladh gu Maol Ros, Cille Bhoiseil agus Hawick. Tha Hawick air a bhith a’ fulang gu dona mar thoradh air crìonadh san eaconomaidh agus tha droch cheanglaichean còmhdhail aige. Tha an còrr den rathad-iarainn air a bhith cho fìor shoirbheachail is gu bheil mi a’ smaoineachadh gu bheil deagh argamaid ann air a shon – ged a bhiodh e cosgail. Bidh feum air obair mhòr air an loidhne gu Gala co-dhiù – thog an riaghaltas i le speac gu math ìosal le tòrr trac singilte agus gun lùban seachnaidh gu leòr agus mar sin, tha trioblaid air a bhith ann le cunbhalachd is astar nan trèanaichean agus chan eil rùm ann gus barrachd thrèanaichean a ruith. Dh’fhaodadh an riaghaltas an dà phròiseact a chur ri chèile mar aon phròiseact mòr gus an loidhne a leasachadh aig tuath agus a leudachadh gu deas aig an aon àm.

Bu toil leam gum rachadh an loidhne ath-fhosgladh fad na slighe gu Carlisle cuideachd ach ’s e pròiseact mòr is air leth cosgail a tha a’ gabhail a-steach dà dhiofar riaghaltas agus mar sin, ma thachras seo idir, chanainn nach tachradh e gu co-dhiù nan 2030s.

Stèiseanan ùra

Tha aonta ann mar-thà gun tèid trì stèiseanan ùra fhosgladh.

  • Ceann Tòrr (Kintore), Schd Obar Dheathain (air loidhne Inbhir Nis – Obar Dheathain)
  • Dealgan-Ros airson Port-adhair Inbhir Nis (Dalcross), Roinn na Gàidhealtachd
  • Linton an Ear, Lodainn an Iar (air prìomh loidhne a’ chosta an ear)
  • Reston, na Crìochan (air prìomh loidhne a’ chosta an ear)

Dealanachadh

Tha Riaghaltas na h-Alba air targaid a shuidheachadh gus rathaidean-iarainn Albannach a dhì-charbonachadh ro 2035 tro dhealanachadh, trèanaichean bataraidh-dealanach agus trèanaichean haidridean.

Chanainn gun tòisich obair gus an còrr de na loidhnichean suburbach ann am mòr-sgìre Ghlaschu a dhealanachadh sna 2020an. Chan eil ach trì loidhnichean air fhàgail nach eil dealanach fhathast– Loidhne Chnoc Màiri (Glaschu- Cnoc Màiri – Fearann Anna) – 6m, Glaschu – Cille Bhrìghde an Ear – 11m, agus Glaschu gu Barrhead – 7m (agus is dòcha air adhart gu Cill Mheàrnaig – 16m a bharrachd). Agus mur a tachair seo, tha a h-uile coltas ann gun tèid trèanaichean bataraidh-dealanach a chleachdadh airson nan slighean sin.

Le uèirean suas ann am mòr-sgìre Ghlaschu agus na loidhnichean uile eadar Glaschu is Dùn Èideann, bhithinn an dùil gun rachadh cearcall Fìobha a dhealanachadh. Tha mu 75% de na tursan trèana ann an Alba air trèanaichean dealanach mar-thà agus nan rachadh na loidhnichean seo uile a dhealanachadh, chanainn gun rachadh am figear sin am meud gu mòr.

Tha an riaghaltas air a bhith a’ coimhead air trèanaichean bataraidh-dealanach airson slighean far nach biodh iarrtas gu leòr ann airson dealanachadh àbhaisteach. Seo trèana dealanach air deuchainn ann an Rathad-iarainn Bo’ness is Cheann an Fhàil an-uiridh.

Clas 230 ‘D-train’ – trèanaidh bataraidh dealanach, Stèisean Manuel, Rathad-iarainn Bo’ness is Cheann Fhàil

Bhiodh trèanaichean haidridean freagarrach airson loidhnichean fada anns nach eil iarrtas gu leòr airson dealanachadh leithid loidhnichean na Gàidhealtachd agus loidhne an t-Sròn Reamhar.

Bhithinn an dòchas gum biodh an riaghaltas co-dhiù a’ beachdachadh air Glaschu/Dùn Èideann-Dùn Deagh is Obar Dheathain a dhealanachadh cuideachd ach ’s e pròiseact mòr a bhiodh ann an seo agus dh’fhaodte gur e trèanaichean haidridean  a thèid a chleachdadh ma thig an teicneòlas air adhart sna beagan bhliadhnaichean a tha romhainn.

Trèanaichean ùra

Fhuair ScotRail tòrr mòr trèanaichean ùra sna 2010an agus mar sin, chan eil mi an dùil gum faic sinn an uiread de thrèanaichean ùra airson greiseag fhathast. Ma thèid barrachd loidhnichean a dhealanachadh ge-tà, dh’fhaodte gum faic sinn trèanaichean dealanach ùra ro 2030.

Tha mi an dùil ge-tà, gum faic sinn trèanaichean bataraidh-dealanach ùra agus gur dòcha gum faic sinn trèanaichean haidridean cuideachd.

Chan eil mi an dùil gum faic sinn trèanaichean dìosail ùra. Aig a’ chàr as ìsle, bidh hybrids ann ach chanainn nach bi e fada gus nach bi trèanaichean dìosail idir againn air an lìonra nàiseanta. Ruith na trèanaichean smùid mu dheireadh air an lìonra nàiseanta ann an Alba ann an 1967 (1968 ann an Sasainn). Chan eil mi a’ smaoineachadh gun cuir sinn cùl ris na dìosailean ann an 2027 ach tha fìor dheagh sheans ann gum bi iad air falbh ro 2037.

Alasdair

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Air a phostadh ann an Uncategorized | Sgrìobh beachd

Rathaidean-iarainn na h-Alba – sùil air ais air na 2010an #gàidhlig

Tha deichead ùr air tòiseachadh agus tha seo a’ toirt dhomh deagh leisgeul sùil a thoirt air ais air na thachair sna rathaidean-iarainn ann an Alba sna 2010an.

Fosglaidhean

Ann an 2010, chaidh an loidhne eadar Bathgate agus an Àrd Ruigh ath-fhosgladh. Chaidh 13 mìle ùr de thrac a chur sìos uile gu lèir. Sgur seirbheisean do luchd-siubhail eadar an dà bhaile anns na 1950an agus chaidh an trac a thoirt air falbh ann an 1982. Chaidh ath-fhosgladh mar loidhne dhealanach dhùbailte.

Làrach Stèisean Caldercruix, 2008, goirid mus do thoisich obair gus a ath-thogail

Ann an 2015, chaidh Loidhne nan Crìochan ath-fhosgladh eadar Dùn Èideann agus Bruach Thuaidh beagan a deas air Galasheils. Sin còrr is 30 mìle de thrac ùr. Bha an loidhne seo air dùnadh ann an 1969 agus dh’fhàg e na crìochan air fad gun stèisean rèile sam bith. Tha an iomairt a leantainn gus an rathad-iarainn a leudachadh gu Maol Ros, Hawick is Carlisle.

Mo theaghlach a’ dèanamh air trèana do na Crìochan airson a’ chiad turais 2015

Dh’ainmich Riaghaltas na h-Alba ann an 2019 gun rachadh Rathad-iarainn Inbhir Lìobhann ath-fhosgladh eadar Ceann-rèile Thornton agus Inbhir Lìobhann. Thathar ag amas air an loidhne seo, a tha 5 mìle a dh’fhaide, fhosgladh ann an 2024.

Agus bha adhartas ann le rèile aotrom cuideachd le tramaichean Dhùn Èideann a’ tòiseachadh – mu dheireadh thall – ann an 2014 eadar Port-adhair Dhùn Èideann agus Plàs York. Shoirbhich gu mòr leis na tramaichean agus chaidh aontachadh an siostam a leudachadh gu Lìte is Newhaven ann an 2019.

Stèiseanan ùra

A bharrachd air na loidhnichean ùra agus na stèiseanan ùra orra, chaidh stèiseanan fhosgladh no ath-fhosgladh air grunn loidhnichean a bha fosgailte mar-thà. B’ iad:

  • Drochaid Sguideil, Roinn na Gàidhealtachd, 2013
  • Slighe Dhùn Èideann (Edinburgh Gateway), Dùn Èideann, 2016
  • Robroyston, Glaschu, 2019.

Dealanachadh

Is dòcha gur e an t-atharrachadh as motha a bh’ ann sna 2020an gun deach tòrr de na rathaidean-iarainn a dhealanachadh (electrified).

Comar nan Allt mus deach an loidhne a dhealanachadh

Sna 2010an, chaidh na loidhichean a leanas a dhealanachadh:

  • Glaschu – Canàl Phàislig
  • Glaschu – Whifflet
  • Glaschu – Comar nan Allt – Dùn Èideann
  • Tobar na Màthar – Comar nan Allt
  • Glaschu – Bràigh na h-Eaglais Brice – Dùn Èideann
  • Glaschu – Shotts – Dùn Èideann
  • Inbhir Grèinnse – An Eaglais Bhreac (airson bathair)
  • Glaschu/Dùn Èideann – Sruighlea – Dùn Bhlàthain/Almhaigh

A-nis, tha 25% den lìonra rèile air a dhealanchadh agus tha Coimisean Bunstructar na h-Alba a’ meas gu bheil 75% de na tursan rèile ann an Alba a-nis air trèanaichean dealanach.

Bha na 2010an gu math soirbheachail airson rathaidean-iarainn ann an Alba agus chaidh àireamh nan tursan rèile le luchd-siubhail suas 3!% eadar 2010 agus 2019.

Anns an ath phost, bheir mi sùil air adhart ris na 2020an.

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , | Sgrìobh beachd

Agenda rèile airson Seanadh Èireann a Tuath #gaidhlig

Tha mi uamhasach fhèin toilichte gu bheil Seanadh Èireann a Tuath air fhosgladh as ùr mu dheireadh thall. Tha mi air mo dhòigh glan gu sònraichte gu bheil reachdas Gaeilge gu bhith ann mu dheireadh thall.

A bharrachd air taic dhan Ghaeilge, tha aon rud eile a bu toil leam fhaicinn gu mòr bhon t-Seanadh san ùine ghoirid – leasachadh air na rathaidean-iarainn.

Tha an lìonra rèile ann an Èirinn a Tuath gu math beag aig an àm seo agus chan eil seirbheisean idir ann gu cuid de na bailtean as motha agus as cudromaiche.

Seanadh Èireann a Tuath, Stormont

Tha fèin-riaghaladh ann an Alba, a’ Chuimrigh agus Èireann a Tuath air na rathaidean-iarainn a leasachadh gu mòr bho dh’fhosgail Pàrlamaid na h-Alba agus Seanaidhean na Cumirigh is Èireann a Tuath.

Ann an Alba agus sa Chuimrigh, chaidh tòrr loidhnichean ath-fhosgladh. Anns a’ Chuimrigh cuideachd, chaidh an dùthaich aonachadh fon aon fhranchise rèile airson a’ chiad turas riamh cuideachd, an àite a bhith air a roinn eadar dìofar franchises Sasannach. Agus ann an Èirinn a Tuath, aig toiseach nan 2000an, chaidh an lìonra rèile a shàbhaladh leis an t-Seanadh ùr.

Bha na rathaidean-iarainn uile aig NIR ann an cunnart dùnadh aig an àm. Cha deach mòran airgid a chosg air an lìonra fad uine mhòr agus aig deireadh an 20mh linn, bha na loidhnichean agus na trèanaichean uile feumach air ùrachadh dhan ìre is gun robh ceistean ann a thaobh sàbhailteachd.

Cho-dhùin an Seanadh ùr gum bu chòir an lìonra a chumail agus gun robh feum air trèanaichean ùra agus tòrr obair leasachaidh. Nam biodh Èirinn a Tuath fhathast air a ruith gu dìreach le Westminster, tha deagh sheansa ann nach biodh loidhne sam bith air mairsinn, ach a-mhàin an t-seirbheis eadar Béal Feirste agus Baile Átha Cliath is dòcha.

Seo an lìonra rèile ann an Èirinn a Tuath mar a tha e aig an àm seo.

NIR sa Ghaeilge

Bho chaidh na rathaidean-iarainn a shàbhaladh is ùrachadh, tha àireamhan an luchd-cleachdaidh air àrdachadh gu mòr. Mus do thuit Riaghaltas Èireann a Tuath, bhathar a’ coimhead air planaichean leasachaidh a’ gabhail a-steach molaidhean gus loidhnichean ath-fhosgladh.

Bhathar a’ coimhead gu sònraichte air trì loidhnichean ath-fhosgladh. Sa chiad dol a-mach, tha Aontroim – Lios na gCearrbhach (Antrim-Lisburn). Tha an loidhne seo fhathast ann ach chan eilear ga cleachdadh aig an àm seo. Tha i a’ dol gu math faisg air Port-adhair Eadar-nàiseanta Bhéal Feirste agus bhiodh stèisean ùr an sin.

Tha dà loidhne eile ann le iomairtean làidir gus an ath-fhosgladh, ’s iad sin Port an Dúnáin (Portadown) gu Ard Mhacha (Armagh) agus Port an Dúnáin gu Dún Geanainn (Dungannon).

Nuair a thuit an Riaghaltas trì bliadhna air ais, chuir e dàil is bacadh air adhartas sam bith leis na rathaidean-iarainn ach leis an t-Seanadh a’ coinneachadh a-rithist, tha cothrom ann piseach a thoirt air cùisean ma bheir iad prìomhachas dhan chuspair.

Seo an lionra a dh’fhaodadh a bhith aig NIR an ceann 10 no 20 bliadhna eile ma bhios Seanadh Èireann a Tuath lèirsinneach agus uaine:

NIR san am ri teachd

Agus tha mi an dùil is an dòchas gum bi na soidhnichean aig stèisean ùr sam bith dà-chànanach mar as còir!

Alasdair

Seo a’ Bheurla na h-ainmean-àite Gaeilge gu h-àrd:

Aontroim Antrim
Ard Mhacha Armagh
Béal Feirste Belfast
Beannchar Bangor
Cúil Rathain Coleraine
Dún Geannain Dungannon
Doire Derry
An tIúr Newry
Latharna Larne
Lios na gCearrbhach Lisburn
Port an Dúnáin Portadown
Port Rois Portrush

 

 

Air a phostadh ann an Eirinn, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , , | Sgrìobh beachd