Your Wee Happy Train! #gàidhlig #gaelic

Eil cuimhne aig air na “Wee Happy Buses” ann an Glaschu bho chionn 30 bliadhna no mar sin?

thumbnail_IMG_1687

Uill, a rèir coltais, tha “trèanaichean beaga sona” gu bhith againn ann an ùine nach bi fada cuideachd.

Tha ScotRail gu bhith a’ faighinn beagan trèanaichean dealanach Clas 365 air iosad airson beagan mhìosan as t-samhradh. Tha trioblaidean teicnigeach air a bhith aca leis na trèanaichean dealanach ùra a chaidh òrdachadh airson a dhol air a’ phrìomh loidhne eadar Glaschu is Dùn Èideann ach bha aca ri tòrr de na trèanaichean diosail aca a thoirt do chompanaidhean eile. Mar sin, tha gainnead thrèanaichean ann agus tha a’ bheàrn sin gu bhith air a lìonadh leis na h-aonadan clas 365 – an Networker Express no Happy Train.

Canaidh daoine an trèana shòna ris a chionn ’s gu bheil e coltach gu bheil iad a’ dèanamh gàire.

365535_London_Kings_Cross

Aig an àm seo, tha measgachadh de thrèanaichean dealanach is trèanaichean diosail a’ ruith eadar Glaschu is Dùn Èideann ged a tha an loidhne a-nis dealanach. Leis na “trèanaichean sona” seo, bidh e comasach dhaibh trèanaichean dealanach a-mhàin a ruith eadar an dà bhaile agus bidh seirbheis nas luaith is nas uaine againn.

Tha e gu math brosnachail gu bheil cumhachd an dealain aig barrachd is barrachd de na loidhnichean ann an Alba. Sna beagan bhliadhnaichean mu dheireadh, chaidh loidhne Chomar nan Allt, Loidhne Canàl Phàislig agus Loidhne Whifflet a dhealanachadh. Tha trèanaichean dealanach a-nis a’ ruith eadar Glaschu is Dùn Èideann (taobh Bràigh na h-Eaglais Brice) cuideachd agus tha obair a’ dol air adhart gus loidhnichean dealain a chur suas gu Sruighlea/Allmhagh/Dùn Blàthain agus Glaschu gu Dùn Èideann taobh Shotts.

‘S e deagh naidheachd a tha seo oir tha trèanaichean dealanach mar as àbhaist a’ cleachdadh eadar 20% agus 35% nas lugha de CO2 na trèanaichean diosail.

Is beag an t-iongnadh gu bheil na Clas 365s cho toilichte!

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | 2 beachd(an)

Càite a bheil Cymdeithas yr Iaith Gymraeg nuair a tha feum agad orra? #gàidhlig #gaelic

Càite a bheil Cymdeithas yr Iaith Gymraeg nuair a tha feum agad orra?

1200px-Cymdeithas-logo.svg

Sin na bha mi a’ smaoineachadh bho chionn goirid is a mi a’ feuchainn ri tiocaidean ScotRail a cheannach airson turas a bha a’ gabhail a-steach còrr is aon mhodh còmdhail.

Carson?

Tha deagh thiocaidean ann a tha a’ gabhail a-steach trèana agus bus, bàta, trama no Subway ach chan eil fhios aig mòran dhaoine mun deidhinn agus tha iad uamhasach doirbh a lorg!

Tha e coltach ri suidheachadh na Cuimris sna 60an agus 70an. Às dèidh strì làidir airson na Cuimris le luchd-iomairt, bha aig buidhnean poblach ri foirmichean is bileagan Cuimris a dhèanamh. Ach cha robh iad a’ dèanamh cus airson innse do dhaoine gun robh iad ann is mar sin, cha robh cus fèill orra.

‘S ann mar thoradh air suidheachaidhean mar seo a bhios luchd-planadh cànain a’ bruidhinn mu ‘thairgse ghnìomhach’ no ‘active offer’. Chan eil e math gu leòr a bhith a’ tabhann seirbheis, feumaidh tu innse do dhaoine gu bheil e ann agus a bhith ga brosnachadh!

Le ScotRail, tha tòrr thiocaidean ioma-mhòdach (multimodal) ann a’ gabhail a-steach tiocaidean RailBus, Rail & Sail agus tiocaidean gu na puirt-adhair. Tiocaidean a tha nas saora agus, ann am prionnsabal, nas fhasa na bhith a’ ceannach tiocaid trèana agus an uair sin tiocaid bus no trama eile. Tha tiocaidean latha airson seirbheisean trèana ann an Srath Chluaidh cuideachd – an Daytripper agus an  Roundabout. An seòrsa rud a tha aig dùthachannan eile a tha an da-rìribh mu chòmhdhail cheangailte.

Fìor dheagh idea – ach ciamar a gheibh thu tiocaidean mar sin?

Sin an duilgheadas.

Bho chionn goirid, bha mi ag iarraidh dhol gu Cumaradh leis an teaghlach. Bha fios agam gu bheil tiocaidean ann a tha a’ gabhail a-steach trèana dhan Leargaidh Ghallda agus  bàta gu Cumaradh.

Dh’fheuch mi ri tiocaid a cheannach air-loidhne. Cha do dh’obraich e. Chaidh mi dhan inneal-thiocaidean san stèisean. Cha do dh’obraich e. Dh’fheuch mi ri tiocaid a cheannach bho neach nan tiocaidean air an trèana. Cha robh sgùbaidh aige mun tiocaid. Dh’iarr e orm bruidhinn ris an neach sa bhothan air an àrd-ùrlar ann an Stèisean a’ Mheadhain. Cha robh fios aig an duine sin nas motha is mhol esan gum bu chòir dhomh a dhol gu prìomh oifis nan tiocaidan.

Chaidh mi ann agus fhuair mi na tiocaidean. Bha iad tòrr na bu shaoire na bhith a’ ceannach tiocaidean fa leth airson na trèana is airson a’ bhàta. Cha robh e idir furasta, ge-tà!

tiocaidean

Tha seo air tachairt dhomh iomadh turas roimhe – nuair a bha mi a’ feuchainn ri dhol gu Port Adhair Ghlaschu agus gu Ùige am meas àiteachan eile. Tha beagan de na tiocaidean rim faighinn air-loidhne no bho innealan-tiocaid ach  tha a’ mhòr-chuid rim faighinn bho oifis thiocaidean no bhon ionad-fòn aig ScotRail a-mhàin. Agus fiù ’s anns na h-àiteachan sin, gu tric chan eil fhios aca mu na tiocaidean ioma-mhòdach seo. A bharrachd air seo, chan eil gin aca rim faighinn air na cairtean-tapaidh aig ScotRail – feumaidh iad a bhith air pàipear.

Bidh mi a’ dol air turas bho Phort Adhair Dhùn Èideann nas fhaide air a’ mhìos agus dh’fheuch mi ri tiocaidean a cheannach airson turas dhan Phort Adhair air an trèana agus trama. Bha na tiocaidean rim faighinn air-loidhne. Chuir mi a-steach EDA, an còd airson port Adhair Dhùn Èideann agus nochd dà dhiofar sheòrsa tiocaid – tiocaid air mu £14 agus tiocaid air mu £19. Bha an dà chuid ag ràdh Glaschu-Port Adhair Dhùn Èideann.

Cheannaich mi an fheadhainn a bu shaoire ach nuair a thog mi bhon inneal san stèisean iad, ’s e tiocaid bho Ghlaschu gu Margaidh an Fheòir a bh’ annta, gun iomadh sam bith air a’ phort adhair! Dh’fhòn mi ri ScotRail agus thuirt iad “’s e an fheadhainn air £19 a dh’fheumas tu a cheannach ma tha thu ag iarraidh dhol dhan Phort Adhair”. Bha agam ris na tiocaidean a chur air ais agus feadhainn ùra a cheannach.

railbus

Gheibhear tiocaidean RailBus do na h-àiteachan sin – ach a bheil fhios aig duine sam bith mu dheidhinn?

Agus nan robh thu ag iarraidh tiocaid RailBus fhaighinn, am biodh fios aig dràibhear a bhus gu bheil an leithid de thiocaid ann – am faigh thu air bòrd leis?? No bheil dòigh sam bith agad faighinn a-mach dè am bus a bhiodh ann, cuine, càite is dè a’ chompanaidh a tha ga ruith? Chan eil fiosrachadh sam bith air làrach-lìn ScotRail mu dheidhinn.

Chan eil teagamh sam bith ann nach eil tairgse ghnìomhach a dhìth oirnn airson tiocaidean ScotRail!

Alasdair

Air a phostadh ann an Uncategorized | Air a thagadh , , | Sgrìobh beachd

Turas gu Lìte air an trèana #gaidhlig #gaelic

Tha mi air a bhith air a h-uile rathad-iarainn ann an Alba a bhios a’ giùlan luchd-siubhail. Tha beagan rathaidean-iarainn ann a tha airson bathair a-mhàin, ge-tà agus chan ann tric a bhios cothrom aig daoine mar mì fhèin siubhal orra.

Tha mi air a bhith air loidhne no dhà far nach eil ann ach trèanaichean bathair mar as àbhaist – Allamhaigh- Ceann Chàrdainn-Dùn Phàrlain agus meur-loidhne Hunterston mar eisimpleir. Airson a dhol orra, feumaidh tu a dhol air turasan rèile sònraichte, rud nach tachair idir tric.

Air meur-loidhne Hunterson leis an turas-rèile an Hunterson Tracker, 2012

Tha turas rèile gu bhith aig Comann Glèidhteachas Rèile na h-Alba air an ath-mhìos a bhios a’ dol gu Lìte agus gu Millerhill ann an Dùn Èideann agus ’s mi a bhios a’ dol ann!

Ach roimhe sin, bidh mi a’ dol gu Venice far am bi mi a’ dol air an trama annasach aca aig nach eil ach aon rèile, cho math ri bhith a’ feuchainn People Mover Venice agus Vaporetti ainmeil a’ bhaile.

Alasdair

 

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, Rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach, treanaichean, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | Sgrìobh beachd

Am baile as Cuimriche ann an Sasainn #gaidhlig #gaelic

Chaidh mi dhan Chuimrigh le m’ obair bho chionn goirid agus chaidh mi air an trèana air loidhne crìochan na Cuimrigh (‘Welsh Marches’) bho Chryw (Crewe) gu Caerdydd taobh yr Amwythig.

Mar as còir, ‘s e clas 175 ‘Cymru-star’ a bh’ anns an trèana agam, an seòrsa aonaid a bhios a’ ruith a’ mhòr-chuid de na seirbheisean eadar-chathrach anns an dùthaich agus a tha, mar sin, a cheart cho Cuimreach ri Ivor the Engine fhèin!

jones
Tha Loidhne Crìochan na Cuimrigh gu math sònraichte. Ma tha thu nad anarag cànain, tha e inntinneach gu bheil ainmean Cuimris air tòrr de na bailtean a chionn ’s gu bheil iad cho faisg air a Chuimrigh agus a chionn ’s gun robh Cuimris ga bruidhinn air taobh Shasannach na crìche gus an 19mh linn. Mar sin, tha Yr Amwythig air Shrewsbury, Llwydlo air Ludlow, Llanllieni air Leominster agus Henffordd air Hereford.

Tha na stèiseanan seo uile air an ruith mar phàirt de franchise Cuimrigh is nan Crìochan agus nam bheachdsa, bu chòir do na h-ainmean Cuimris a bhith a’ nochdadh air na soidhnichean oir seo a’ phrìomh loidhne eadar taobh tuath is taobh deas na Cuimrigh ged a tha pàirt dheth a’ dol tro Shasainn agus tha na h-ainmean Cuimris air na bailtean sin aig a h-uile duine aig a bheil Cuimris (dìreach mar a tha Lunnainn no an Caisteal Nuadh againn uile).

Soidhne aig Stèisean Borth #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Tha na seallaidhean sònraichte cuideachd. Tha deagh mheasgachadh ann de thalamh còmhnard uaine a tha cho cumanta ann am meadhan Shasainn agus de bheanntan mar a tha cho cumanta sa Chuimrigh.

Am measg nam bailtean air an t-slighe, bha am baile as Cuimriche a chunnaic mi riamh – beanntan, craobhan, taighean àlainn. An seòrsa àite a bhios mi a’ faicinn nam inntinn nuair a tha mi ag èisteachd ri Under Milk Wood no rudeigin mar sin.

Dè am baile? Church Stretton. Dè an dùthaich? Sasainn!

Dìreach taobh a-muigh Hereford, chunnaic mi rud gu math neònach – cladh nan Citreon 2CV! Bha tuathanas ann agus bha na ficheadan de 2CVs meargach sgaipte air feadh nan achaidhean. Nas neònaiche, dà mhionaid eile shìos an loidhne, chunnaic mi tuathanas eile le mu 10 seann Landrovers ann an achadh san aon dòigh.

Tha seòrsa Millionaire’s Row ann air iomall Henffordd le taighean mòra mòra air stilts os cionn na h-aibhne leis an t-seòrsa coltais orra sa tha air taighean anns na cnuic os cionn Los Angeles!

Goirid as dèidh sinn bha sinn anns a’ Chuimrigh agus sinn a’ stad aig
Y Fenni (Abergavenny) agus an uair sin, chan fhada gus an robh sinn ann an Casnewydd/Newport agus Caerdydd/Cardiff.

‘S e loidhne àlainn a tha seo agus ma tha an Settle is Carlisle is Loidhne na Gàidhealtachd an Iar is tursan rèile mòra an t-saoghail eile a’ còrdadh riut, bu chòir dhut seo a dhèanamh.

Ri leantainn…..

Alasdair

 

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, Sasainn, Uncategorized | Sgrìobh beachd

Cambrian Noir – turas dhan Chuimrigh 2 – #gàidhlig #gaeilge

An turas mu dheireadh a bha mi sa Chuimrigh air ais san t-Samhain, chaidh mi ann air Loidhne a’ Chambrian eadar yr Amwythig (Shrewsbury) agus Aberystwyth airson a dhol gu cùrsa Cànanan Ceilteach sa Chuimrigh faisg air Bala.

‘S e nàdar de mhecca nan trèanaichean a th’ ann an Aberystwyth oir tha dà rathad-iarainn prìobhaideach inntinneach ann: Vale of Rheidol/ Rheilffordd Cwm Rheidol agus rèile-beinne cuideachd.

Gu mì-fhortanach, cha robh gin aca fosgailte ach tha sin a’ toirt dhomh leisgeil eile a dhol air ais!

Vale of Rheidol Railway - Loco fleet in BR blue (old postcard)

‘S e rathad-iarainn caol-ghèidse – fear de ’rathaidean-iarainn beaga sgoinneil na Cuimrigh’ a th’ anns a’ Vale of Rheidol. Tha an loidhne a’ ruith eadar Aberystwyth agus Devil’s Bridge/ Pontarfynach agus b’ àbhaist dhan loidhne a bhith mar phàirt de BR agus bha an loidhne ainmeil fad iomadh bliadhna mar an aon loidhne far an robh trèanaichean smùid a’ ruith air BR agus bha dathan gorma na companaidh fiù’s air na locothan, rud nach do thachair le trèana smùid sam bith eile.

Ged nach robh an rèile beinne a’ ruith nas motha, fhuair mi cothrom a dhol ann agus dealbh no dhà a thogail.

Rèile-beinne Aberystwyth #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Choisich mi mun cuairt sa bhaile agus thug e brosnachadh mòr dhomh gun robh tòrr mòr Cuimris ri cluinntinn. Ged nach robh mi air a bhith ann an Aberystwyth roimhe, bha mi ag aithneachadh an àite bhon telebhisean, gu sònraichte bhon phrògram drama Y Gwyll/Hinterland. Mur a faca tu e, bu chòir dhut – ’s e cambrian noir a th’ ann agus tha e car coltach ri Shetland.

Bha mi a’ fuireach còmhla ri mo charaid Rhisiart ann am Borth agus chaidh sinn dhan stèisean còmhla. Ma chunnaic thu Y Gwyll/Hinterland, aithnichidh tu an stèisean oir chaidh pàirt den t-sreath fhilmeadh ann agus bha murtair a’ fuireach ann an taigh an stèisean anns a’ phrògram!

Air an oidhche, bha Pop-up Gàidhealtachd ann an Aberystwyth agus an uair sin, an ath latha rinn sinn air Bala airson Cànanan Ceilteach anns a’ Chuimrigh. Mur a b’ e an Dr Olc Beeching (tuiteam gun èirigh air is leac air a bheul), bhiodh an cothrom air a bhith againn a dhol ann air an trèana. Mar a bha e, bha againn ri dhol ann sa chàr.

‘S e turas sgoinneil a bh’ ann agus am measg rudan eile, chaidh sinn seachad air rathad-iarainn Corris agus ged nach robh trèanaichean a ruith san t-Samhain, chunnaic sinn an stèisean agus bha fìor dheagh choltas air an àite.

Rathad-iarainn Corris, a’ Chuimrigh #gaidhlig

Aig Cànanan Ceilteach sa Chuimrigh, bu mhise an t-aon duine aig nach robh Cuimris agus bha a’ mhòr-chuid de na daoine a’ bruidhinn sa Bhreatnais agus sa Chuimris. Cha robh mi airson Beurla a sparradh air daoine ach bha e ceart gu leòr oir bha Gaeilge aig tòrr de na daoine agus bhiodh daoine ag eadar-theangachadh eadar Breatnais no Cuimris is Gaeilge dhomh! Abair ioma-chànanach!

Bha e fìor mhath capadaich sa Ghàidhlig, sa Ghaeilge agus ann am measgachadh den dà chuid! B’ e seo a’ chiad turas a chuala mi Breatnais riamh agus chòrd e rium glan beagan eòlais fhaighinn air a’ chànanan.

Alasdair

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, caol-ghèidse, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte, Uncategorized | Sgrìobh beachd