The Midnight Train to Georgemas – smaointean air loidhne a’ Chinn a Tuath #gàidhlig

Tha rathaidean-iarainn na h-Alba a’ sìor fhàs aig an àm seo leis a h-uile loidhne a’ sealltainn àrdachadh ann an àireamh an luchd-cleachdaidh bho bhliadhna gu bliadhna ach a-mhàin Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath.

Chan e a-mhàin nach eil na h-àireamhan a’ fàs air an loidhne seo eadar Inbhir Nis agus Inbhir Ùige/Inbhir Theòrsa, tha iad fiù’s a’ tuiteam. Chaidh àireamhan sìos ann an Inbhir Ùige bho c25,000 ann an 2011 gu nas lugha na 20,000 an-uiridh leis na h-àireamhan airson Inbhir Theòrsa sìos bho 48.000 gu 38,000.

‘S e suidheachadh cunnartach a tha seo. Chan e loidhne ghoirid a tha seo nach eil a’ cosg cus airson a ruith – ’s e loidhne air leth fada a th’ innte – 161 mìle uile gu lèir ann an sgìre dhùthchail.

Carson a tha na h-àireamhan a’ tuiteam?

Neo-chunbhalachd nan trèanaichean.  Tha fada cus de na trèanaichean fada air dheireadh no air an cur dheth. Tha dà adhbhar ann air seo:

  • Tha an loidhne singilte agus chan eil gu leòr lùban seachnaidh ann. Faisg air ceann a tuath na loidhne, tha dà bheàrn de chòrr is 20 mìle ann eadar lùban seachnaidh.  Ma tha trèana air dheireadh, feumaidh tè de na trèanaichean feitheimh gus am faigh iad seachad air a’ chèile.
  • Tha na trèanaichean air an t-slighe (clas 158) a’ sreap ri 30 bliadhna a dh’aois agus bidh iad a’ briseadh sìos nas trice na b’ àbhaist.

Agus a bharrachd air seo, tha an trèana a’ toirt ùine mhòr – 4 uairean gu leth – co-dhiù uair a thìde nas fhaide na bhith a’ dol ann air an rathad.

Bidh tòrr choimiutairean a’ cleachdadh ceann a deas na loidhne airson a dhol a dh’obair ann an Inbhir Nis ach leis an neo-chunbhalachd seo, tha na h-àireamhan sin a’ tuiteam cuideachd.

Tha Càirdean na Loidhne a Tuath air aithisg fhoillseachadh gus coimhead air na duilgheadasan agus na gabhadh dèanamh mu dheidhinn. Seo cuid de na rudan a tha iad a’ moladh:

  • Trèana oidhche eadar Dùn Èideann is Gallaibh. Chan eil e gu diofar cho fada sa bheir an trèana ma tha thu nad chadail! Bhiodh seo math airson daoine a tha a’ dol gu Inbhir Nis bho mheadhan na h-Alba cuideachd oir chan eil a’ chiad trèana bho Ghlaschu/Dùn Èideann a’ ruigsinn a’ bhaile gu mu 10:30 sa mhadainn.
  • Leasachaidhean aig Ceann-rèile Georgemas. Tha loidhneachan gu Inbhir Ùige agus Inbhir Theòrsa a’ sgaradh aig Georgemas Junction agus aig an am seo, bidh trèanaichean a’ dol Inbhir Nis-Georgemas-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige. Tha moladh ann gus còrd goirid a thogail gus an gabh Georgemas a’ seachadh le trèanaichean air an t-slighe gu Inbhir Theòrsa. An uair sin, bhiodh an trèana a’ dol Inbhir Nis-Inbhir Theòrsa-Georgemas-Inbhir Ùige agus shàbhaladh seo mu 5 mionaidean.
  • Seirbheis ionadail eadar Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige. Bhiodh seo na bu luaithe na am bus. B’ àbhaist stèiseanan a bhith ann eadar an dà bhaile agus dh’fhaodadh gun gabhadh cuid aca fhoillseachadh as ùr.
  • Barrachd lùban seachnaidh.

Tha mi an dùil is an dòchas gun tèid cuid de na leasachaidhean seo a dhèanamh latha de na làithean agus gun tig piseach air cor na loidhne sgoinneil seo.

Tha mi gu math dèidheil air an loidhne agus fhuair mi tiocaidean saora airson a dhol ann air 4 Cèitean – latha taghadh na Comhairle – b’ urrainn dhomh a dhol air turas rèile mòr an t-saoghail agus a h-uile rud mun taghadh a sheachnadh aig an aon àm! (Ach na gabh dragh – bhòt mi tron phuist!)

Tha mi toilichte soidhne Gàidhlig ùr fhaicinn ann an Gallaibh! #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

Tha Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath dìreach àlainn. Nam bheachd, tha e a cheart cho math ri Loidhne na Gàidhealtachd an Iar is loidhne a’ Chaoil. Chì thu a’ mhuir air costa Siorrachd Rois agus na bailtean snoga uile air an t-slighe. Chan eil na beanntainn cho mòr is cho biorach ris an fheadhainn a chì thu air taobh an iar na Gàidhealtachd ach tha iad a cheart cho bòidheach. Aig ceann a tuath na loidhne, tha thu a’ dol tro dhùthaich nam boglaichean – Am Flow Country mus ruig thu na meatropolasan Inbhir Theòrsa is Inbhir Ùige!

Seann tùr-uisge aig Stèisean Allt nam Breac, Gallaibh #gàidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

Bha mi airson an turas a dhèanamh eadar Glaschu is Inbhir Theòrsa is air ais ann an aon latha oir bha agam ri bhith air ais san oifis an ath latha. Mar sin, cha robh ach dà uair a thìde gu bhith agam ann an Inbhir Theòrsa – tìde gu leòr airson a dhol dhan traigh, airson biadh a ghabhail agus airson a dhol do na bùithtean.

Mar a bha cùisean, ge-tà, bha an trèana mu lethuair a thìde air dheireadh. Bha dàil air a bhith air na trèanaichean na bu thràithe air an latha agus bha againn ri fuireach ùine mhòr gus am faigheadh sinn seachad air trèana a’ tighinn gu deas.

Air an adhbhar seo, bha mi ann an cabhag ann an Inbhir Theòra.

‘S e a’ chiad rud a’ mhothaich mi ann an Inbhir Theòrsa gun robh tòrr soidhnichean Gàidhlig air a dhol suas sa bhaile bho bha mi ann mu dheireadh. Tha na faux-Lochlannaich a tha daonnan a’ gearan mun Ghàidhlig air a bhith ag ràdh fad fichead bliadhna mu mar a thathar a’ sparradh na Gàidhlig orra ach nuair a chaidh mi ann an tòiseach mu còig bliadhna air ais, chan fhaca mi soidhne Gàidhlig sam bith. Fiù’s bliadhna gu leth air ais an turas mu dheireadh a bha mi ann, ’s e glè bheag de Ghàidhlig a chunnaic mi.

An turas seo, tha mi toilichte aithris, bha Gàidhlig air feadh an àite – mu dheireadh thall!

Bha deagh uair gu leth agam ann an Inbhir Theòrsa. Ghabh mi biadh, chaidh mi gu bùth leabhraichean (far an do lorg mi leabhar mu rathad-iarainn Ratharsair!), chaidh mi dhan tràigh agus an uair sin, chaidh mi air ais dhan stèisean!

Inbhir Theòrsa #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

Chunnaic mi na duilgheadasan aig an loidhne air an t-slighe air ais cuideachd. Thuirt stiùireadair na trèana “You’re going to Glasgow? You’ll be lucky! This train is always late”.

Agus cha robh e ceàrr. Bha sinn 20 mìonaid air dheireadh agus chaill mi an trèana mu dheireadh gu deas. Gu fortanach, ge-tà, bha an cadalaiche fhathast ann – an Caledonian Sleeper – agus chuir ScotRail cùisean air dòigh gus am faighinn an cadalaiche gu Peairt agus an uair sin tagsi gu Glaschu. An àite a bhith dhachaidh ro mheadhan oidhche, ràinig mi an taigh aig leth-uair as dèidh uair!

Chan eil mi a’ gearan oir ’s e deagh adventure a bh’ ann ach cha bhithinn toilichte nan tachradh sin a h-uile turas a bha mi a’ dol air an loidhne!

Alasdair

Air a phostadh ann an A' Ghàidhealtachd, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | 4 beachd(an)

Crogaelgeoirí ann an Cumaradh! #gàidhlig

‘S fìor thoil leam turasan rèile –  mar a tha fhios aig leughadairean a’ bhloga seo – ach tha rudeigin a tha gu sònraichte math mu thuras a tha a’ dol dhan tràigh agus a’ gabhail a-steach an dà chuid trèana is bàta.

Tha sinn a' dol air splaoid gu Cumradh an-diugh! #gaidhlig #portamhuilinn #millport #tiocaidean

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

Aig tòiseach làithean saora na Càisge, chaidh sinn air fear de na tursan rèile is bàta as fheàrr leam – Glaschu gu Port a’ Mhuilinn (Millport) ann an Cumaradh. Chaidh mi air an turas seo an tòiseach mu 15 bliadhna air ais agus chòrd e rium glan agus bi mi a’ feuchainn ri dhol air ais co-dhiù turas sa bhliadhna.

Tha rudeigin caran surreal mu eilean Chumaraidh. Bidh thu a’ dol air an aiseag agus an àite a bhith a’ tighinn a-steach don tìr ann am baile no cidhe trang le bùithtean is cafaidhean mar a bhios a’ tachairt ann an àite sam bith eile, chan eil rud sam bith ann an Sliop Chumaraidh idir ach a-mhàin stad bus!

An Loch Siora @calmacferries Aig Cumbrae Slip, Cumradh, Schd Bhòid #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

An uair sin, bidh a h-uile duine a’ dol air a’ bhus airson turas mu 3 mìle a-steach do Phort a’ Mhuilinn. ‘S e turas bus gu math inntinneach a th’ ann oir mar as trice bidh am bus loma-loma-làn agus bidh daoine a’ strì is a’ trod ri chèile gus faighinn air bòrd agus gus àite-suidhe no fiù’s àite-seasaimh fhaighinn. Tha mi a’ smaoineachadh gur ann bhon turas bus seo a tha an t-seann abairt a’ tighinn: chan ann am Bòid uile a tha an t-olc; tha cuid dheth sa Chumaradh Bheag làimh ris!

Às dèidh an turais bus (ma mhaireas tu beò tro shabaid nam prama is nam peinnseanairean), ruigidh tu Port a’ Mhuilinn, prìomh bhaile an eilein.  Ged a tha corra taigh an siud ’s an seo ann an àiteachan eile san eilean, tha glè bheag dhiubh ann agus chan eil baile sam bith eile ann.

Tha coltas caran neònach air Port a’ Mhuillinn oir ged a tha e air an tràigh, tha na taighean air a’ phrìomh shràid nan teanamantan mar a chitheadh tu ann an Glaschu agus chan eil e idir coltach ri baile-puirt eileanach eile mar a chitheadh tu ann am Muile no san Eilean Sgitheanach no ann an Àrainn mar eisimpleir.

Bha Port a’ Mhuilinn air leth mòr-chòrdte gus na 60an airson saor-làithean “doon the watter” airson muinntir Ghlaschu agus tha tòrr bhùithtean ann a tha a’ reic bhucaidean is spaidean agus cafaidhean a tha reic reòiteag agus iasg is tiops.

An turas seo, bha mi ann leis na Mentalist Sisters – mo nighean Ciorstaidh is Eubha.

Rinn sinn na rudan àbhaisteach – reòiteag, an tràigh, tiops ann an Café an Ritz agus turas gu ‘Clach a’ Chrògail’. Chleachd mi seo mar leisgeul airson taic a thoirt don iomairt airson Achd Gaeilge do cheann a tuath na h-Èireann!

An rud as fheàrr mun latha – dh’ionnsaich mi gur e nàisean a th’ ann an Cumaradh! Seadh, nàisean!

Agus is dòcha nach e beachd cho gorach sin a th’ ann – tha e nas motha na co-dhiù dà nàisean eile: a’ Bhatacan agus Monaco.

Wow! 'S e nàisean a th' ann an Cumaradh a-nis a rèir coltais! #gaidhlig #cumbrae #cumradh #cumaradhmòr #portamhuilinn #millport

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

Tha deagh chonspiracy theory agam mu Chumaradh cuideachd. ‘S e sin gum bi iad a’ filmeadh Death in Paradise ann an Cumaradh Mòr seach ann an Guadeloupe mar a bhios am BBC a’ cumail a-mach. Tha iad gu tric a’ filmeadh air an tràigh agus tha eilean beag ann gu math faisg air làimh a tha a’ coimhead gu math coltach ri Cumaradh Beag (Wee Cumbrae).

Tha mi an dùil turas a chur air dòigh gu Cumaradh Beag latha de na làithean mar phàirt den phròiseact ùr agam Alasdair Ascends – Alba gu Ascension. ‘S e amas a’ phròiseact seo a bhith a’ dol gu Eilean na Deasgabhalach san Atlantaig a Deas agus mar phàirt den phròiseact, tha mi gu bhith a’ coimhead air beagan eileanan inntinneach is iomallach ann an Alba cuideachd.

Mar a chanas iad, mo bheannachd air Cumaradh Mòr, Cumaradh Beag agus air eileanan Bhreatainn is Èirinn làimh riutha!

Alasdair

Ann am Port a' Mhuilinn leis na Mentalist Sisters! #gaidhlig #cumradh #portamhuilinn #siorrachdbhòid

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 (@alasdairmaccaluim) on

An turas: GLC-CUL (via LAR).

An leabhar agam: Turtle Island: A Journey to Britain’s Oddest Colony le Sergio Ghione.

Air a phostadh ann an busaichean, buses, Gàidhlig, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , | Sgrìobh beachd

Busaichean-tràilidh Ghlaschu – 50 bliadhna bho dh’fhalbh iad #gàidhlig #trolleybus

B’ e fìor dhroch latha airson na h-àrainneachd agus airson còmhdhail phoblach na h-Alba a bh’ ann an 27 Cèisean 1967.

‘S ann air an latha sin a dhùin siostam nam busaichean-tràilidh (trolleybus) ann an Glaschu.

Soidhne ann an Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh, Sandtoft

Dè th’ ann am bus-tràilidh? Tha e letheach slighe eadar trama agus bus – bus dealanach a bhios a ruith air an rathad air taidhrichean ach a bhios a’ togail dealain tro pholaichean air a’ mhullach.

Dà bhus-tràilidh Lunnainneach, Taigh-tasgaidh Sandtoft

Bha siostaman mòra ann an Lunnainn, Caerdydd, Beal Feirste agus grunn bhailtean ann an taobh tuath agus meadhan Shasainn. Dhùin an siostam mu dheireadh san RA, siostam Bradford, ann an 1972.

Bha oidhirp ann gus busaichean-tràilidh a thoirt air ais ann an Leeds bho chionn goirid ach chuir an Riaghaltas stad air an sgeama aig a’ mhionaid mu dheireadh bliadhna no dhà air ais agus mar sin, chan eil e coltach gum faic sinn busaichean-tràilidh san eilean seo a-rithist, gu mì-fhortanach.

Tha tòrr siostaman bus-tràilidh soirbheachail fhathast san Roinn Eòrpa, ge-tà, a tha  a’ toirt seachad còmhdhail phoblach uaine.

Bus-tràilidh ann am Moscow

Tha àite no dhà anns an RA far am faic thu busaichean-tràilidh a’ ruith ann an taighean-tasgaidh. ‘S e Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh ann an Sandtoft faisg air Doncaster an t-àite leis a’ chruinneachadh as motha agus air 27 Cèistean 2017, 50 bliadhna bho dhùin siostam Ghlaschu, bidh mi ann aig tachartas sònraichte gus busaichean-tràilidh Ghlaschu a chomharrachadh.

Bus-tràilidh glèidhte à Glaschu

Tha dà bhus-tràilidh à Glaschu fhathast ann – fear dùbailte ann an Sandtoft agus fear singilte ann an Taigh-stòras nan Taighean-tasgaidh ann an Glaschu (chan eil e air a thaisbeanadh gu poblach an-dràsta, gu mì-fhortanach). Tha mi a’ dèanamh fiughair ri bhith a’ dol air bus-tràilidh Ghlaschu mu dheireadh thall – rud a bha mi ag iarraidh dèanamh bho bha mi beag bìodach!

Ma tha cuimhne aig duine sam bith air na busaichean-tràilidh, bu fhìor mhath cluinntinn mu dheidhinn agus cuiridh mi na beachdan agaibh suas air a’ bhloga seo!

Lìonra nam Busaichean-tràilidh, Glaschu

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean-tràilidh, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , | Sgrìobh beachd

Alasdair Ascends! Ascension Island adventure? #AscensionIsland

Ascension Island is a small and incredibly remote island in the South Atlantic, forming part of the British Overseas Territory of St Helena, Ascension Island and Tristan da Cunha.

I’ve always loved remote and unusual places, especially Islands and would love your ideas about how I can get there!

Why do I want to go to Ascension Island?

  • It’s really, really remote. It is both small AND far away! It makes St Kilda look like central London and North Rona like Manhattan by comparison. It is approximately half-way between Africa and South America.
  • Charles Darwin visited Ascension on his famous Voyage of the Beagle and wrote all about it.
  • It is volcanic, red and most of it looks like the surface of Mars (or at least as Mars is portrayed on Star Trek).
  • There is a unique and eccentric rainforest in the centre of the island planted on the instruction of Charles Darwin. There was too little water to support a permanent population until Darwin suggested planting various species of different types from all over the world to encourage rain – and it worked!
  • Ascension Island is an amazing place for nature with giant turtles, land crabs, feral donkeys and sea birds with such cool names as the Black Noddy, the Brown Booby and the Ascension Island Frigate.
  • The island has played an important part in the history of sailing, warfare and even in the space race.
  • The Island was initially permanently inhabited when Napoleon was exiled to St Helena as a navy base to guard agains any escape attempts.
  • Anti-slavery patrol ships were based on Ascension during the 19th century.
  • With all the celebrity deaths last year (I particularly miss Rick Parfitt) and all the current worldwide political uncertainly, being on a small rock in the middle of the South Atlantic may be the way forward!
800px-Ascension_Island_Location

Ascension Island – Small AND far away

Last year I entered a competition to win a trip to the Island. This was the CapriSun bucket list adventure where you thought of your ultimate adventure and then let the public vote on it. My personal bucket-list adventure would have been to visit the Falkland Islands and to Ascension Island (or in Gaelic, na h-Eileanan Fàclanach agus Eilean na Deasgabhalach).I got into the top ten of the public vote in the competition and was delighted to hear that I’d won a runner-up prize, particularly since they said that prizes would be linked to the adventures chosen by the competition winners. I was hoping for perhaps a book about the British Overseas Territories and was therefore surprised to find that the prize I had won was was a day trip to Edinburgh Castle!

After this, being a man of limited means, I accepted sadly that I was unlikely ever to get to Ascension Island.

Then I had another idea. Recently, I learnt about a crowd-funding project All the Stations by Geoff Marshall and Vicki Pipe to visit all the railway stations in Great Britain and to document this in professional videos. It’s a big project which will take them a month and cost over £30,000 to produce the videos. Geoff is already a popular YouTuber and was successful in reaching his target in just two weeks. I was one of the many subscribers and am sponsoring Stepps and Dumbreck stations!

This got me thinking whether I might just be able to visit Ascension Island after all through a crowd-funding campaign or could find another way of funding the trip.

800px-Ile_de_l'ascension_routes.svg

Map of Ascension Island from Wikimedia Commons

I’d really like to hear your views on my idea and whether it might be a goer or not.

I’ve researched the matter and have worked out that a trip to the Island  for a few days would cost between  £2,500 and £3,000 including all the costs (trains, planes, accommodation, car rental, visa, insurance and everything else).

If I go with the Crowdfunding option, what is really important about projects is that people who consider contributing some money feel that they are getting something back. With the All the Stations crowdfunder, the most important thing is that you feel that you are actually on the trip along with Geoff and Vicki through their videos and social media content.

Flag_of_Ascension_Island.svg

Here is my question for you. If I set up a crowdfunder:

(a) Do you think Crowdfunding would be a good option? If so, would you be willing in principle to contribute a little money (I don’t mean a lot of money – but £10 or £20)

(b) What would you like to see as an outcome from the project, either for yourself or something that would be of general interest to the public.

(C) Do you have any other ideas about ways to raise money?

I’ve spoken to some friends already about this and together we’ve come up with the following ideas:

  • A bilingual blog about Ascension Island – looking at history, nature, conservation, arranging the trip and more
  • A bilingual Gaelic-English ebook about the trip and the Island, free to subscribers
  • Offering to speak to club and societies about my trip afterwards in Gaelic or English.
  • Approaching Gaelic broadcasters and publishers to see if they might be interested in this idea
  • Offering the best photos I take on the island to subscribers on a memory stick.
  • A Vlog or no podcast about my trip
  • A gift like a postcard or Ascension Island flag for all subscribers.
  • A short (very lo tech) film about my trip.
  • Offering to volunteer with Ascension Island conservation for a day or two while I’m there

The most important thing is that people woukd feel that they are getting something back and that it wouldn’t just be “Alasdair’s big fat holiday”!

What do you think? Good idea or bad idea? Have you ever been involved in a crowd-funding campaign before? I’d really appreciate any views at all.

What do you all think? Please leave a note on the blog if you have any thoughts or ideas.

Many thanks,

Alasdair

Air a phostadh ann an Uncategorized | 12 beachd(an)

Iomairt bheag – co-chomhairle air #Gaeilge air busaichean Èireann a Tuath #gàidhlig

Tha Translink, a’ chompanaidh a tha a’ ruith còmhdhail phoblach ann an Èirinn a Tuath air co-chomhairle a chur air dòigh mu bhith a’ cur Gaeilge air na sgrìnichean fiosrachaidh air busaichean ann an sgìre Dhoire.

Chuir iad fios dà-chànanach air busaichean air Bothar na bhFál ann am Béal Feirste beagan bhliadhnaichean air ais agus tha iad ag iarraidh bheachdan bhon t-sluaigh mu bhith a’ leudachadh dà-chànanas gu busaichean ann sgìre Dhoire.

Gabhaidh an ceisteachan a lìonadh sa Ghaeilge agus sa Bheula.

Tha mi fhèin air a lìonadh, a’ cur taic ris a’ mholadh agus a’ moladh gum bu chòir do na soidhnichean aig stèiseanan rèile a bhith dà-chànanach cuideachd.

Clas 4000 a’ fàgail Stèisean Dúbhearn, Port Rois

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean, Eirinn, Gàidhlig, Iomairtean, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , | Sgrìobh beachd