Iomairt bheag – co-chomhairle air #Gaeilge air busaichean Èireann a Tuath #gàidhlig

Tha Translink, a’ chompanaidh a tha a’ ruith còmhdhail phoblach ann an Èirinn a Tuath air co-chomhairle a chur air dòigh mu bhith a’ cur Gaeilge air na sgrìnichean fiosrachaidh air busaichean ann an sgìre Dhoire.

Chuir iad fios dà-chànanach air busaichean air Bothar na bhFál ann am Béal Feirste beagan bhliadhnaichean air ais agus tha iad ag iarraidh bheachdan bhon t-sluaigh mu bhith a’ leudachadh dà-chànanas gu busaichean ann sgìre Dhoire.

Gabhaidh an ceisteachan a lìonadh sa Ghaeilge agus sa Bheula.

Tha mi fhèin air a lìonadh, a’ cur taic ris a’ mholadh agus a’ moladh gum bu chòir do na soidhnichean aig stèiseanan rèile a bhith dà-chànanach cuideachd.

Clas 4000 a’ fàgail Stèisean Dúbhearn, Port Rois

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean, Eirinn, Gàidhlig, Iomairtean, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , | Sgrìobh beachd

Alba gu Ascension? #gàidhlig

Chuir mi tagradh a-steach do cho-fharpais ‘bucket list adventure’ aig CapriSun an-uiridh gus feuchainn ri turas a bhuannachadh gus na h-Eileanan Fàclannach (Falkland Isles) agus Eilean na Deasgabhalach (Ascension Island)

Seo post-bloga a sgrìobh mi mu dheidhinn aig an àm.

800px-Ascension_Island_LocationEilean na Deasgabhalach – Beag AGUS fad air falbh!

‘S e bhòt a bh’ anns a’ cho-fharpais agus gus buannachadh, dh’fheumadh tu a bhith anns a’ phrìomh 10 a thaobh bhòtaichean.

Ciamar a chaidh dhomh?

Le taic bho mo chàirdean is caraidean, bha mi sa phrìomh 10 aig a cheann thall. Taing mhòr a h-uile duine! Chaidh an tagradh agam a chur air adhart don phannal-breithneachaidh agus chuala mi air ais gun do bhuannaich mi duais. Chuala mi mìos no dhà às dèidh sin nach do bhuannaich mi a’ phrìomh duais ach gum faighinn duais eile a bhiodh co-cheangailte ris a’ bhucket list adventure a bha mi air taghadh.

Bho chionn goirid, chuala mi na bha mi air buannachadh……..

……. turas gu Caisteal Dhùn Èideann!

Chan eil mi cinnteach dè an ceangal a bh’ ann ris na h-Eileanan Fàclannach no Eilean na Deasgabhalach ach chan eil mi a’ dol al ghearain mu dheidhinn – tha e daonnan math a bhith a’ dol gu Caisteal Dhùn Èideann.

Ach às dèidh sin, bha mi a’ smaoineachadh nach fhaighinn gu Eilean na Deasgabhalach gu bràth.

Mapa de dh’Eilean na Deasgabhalach (Bho Wikimedia Commons)800px-Ile_de_l'ascension_routes.svg

Ach an uair sin, bha beachd ùr agam. Bho chionn goirid, dh’aithris mi air iomairt maoineachaidh-sluaigh All the Stations aig Geoff Marshall agus Vicki Pipe airson a dhol air turas rèile gu gach stèisean ann am Breatainn.  Tha iad gu bhith a’ dèanamh bhideothan mun adhartas aca ‘S e pròiseact gu math mòr a th’ ann – bheir e mìos agus cosgaidh e còrr is £30,000 gus bhideothan proifeiseanta a dhèanamh.  Fhuair iad an t-airgead a bha a dhìth orra taobh a-staigh 2 sheachdain.

Thug sin orm smaoineachadh – saoil am b’ urrainn dhomh turas gu Eilean na Deasgabhalach (Ascension Island) a chur air dòigh tro mhaoineachadh-sluaigh?

Bu toil leam ur beachdan air seo a chàirdean!

Tha mi air rud beag rannsachaidh a dhèanamh air a’ chùis agus tha mi air obrachadh a-mach gun cosgadh turas gu Eilean na Deasgabhalach a mhaireadh seachdain eadar £2,500 agus £3,000 a’ gabhail a-steach na cosgaisean air fad (trèanaichean, plèanaichean, àiteachan fuirich, càr air mhall, bhìosa, àrachas agus a h-uile rud eile).

Nis, ’s e an rud cudromach le pròiseactan mar seo gum faigh na daoine a chuireas airgead ris a’ mhaoineachadh-sluaigh rudeigin air ais. Leis an iomairt All the Stations, mar eisimpleir, ’s e an rud as motha a tha thu a’ faighinn air ais gu bheil thu a’ faireachdainn gu bheil thu air an turas còmhla ri Geoff is Vicki tro na bhideothan snoga èibhinn a nì iad.  Tha fios agad cuideachd dè seòrsa bhideo a bhios ann a chionn ’s gu bheil iad air feadhainn a dhèanamh mar-thà den aon seòrsa.

Flag_of_Ascension_Island.svg

Bratach Eilean na Deasgabhalach

Seo mo cheist dhuibh, mas e is gun cuirinn maoineachadh sluaigh air dòigh,

(a) am biodh tu dèonach ann am prionnsabal beagan airgead a chur ris (chan eil mi a’ bruidhinn air airgead mòr ach air £15 no £20)

(b) dè bu toil leibh fhaicinn mar thoradh air a’ phròiseact? Rud a gheibheadh tu gu pearsanta agus/no rud a bhiodh inntinneach/feumail do dhaoine san fharsaingeachd?

(c) a bheil beachd sam bith eile agaibh air dòighean gus airgead a thogail gus faighinn gu Eilean na Deasgabhalach?

Bhruidhinn mi ri beagan chàirdean agus seo na molaidhean a fhuair mi gu ruige seo:

  • Bloga a’ coimhead air Eilean na Deasgabhalach – air eachdraidh is nàdar is glèidhteachas is eile, mu bhith a’ cur an turais air dòigh agus mun turas fhèin le puist cunbhalach. Bhiodh na puist uile dà chànanach.
  • Leabhar-d a sgrìobhadh mun turas (san dà chànan) agus a thoirt dhan a h-uile duine a bheir airgead dhan phròiseact.
  • A bhith deònach bruidhinn ri buidheann/comann sam bith mun turas agam às dèidh làimh ann an Gàidhlig no Beurla.
  • A’ feuchainn ri faighinn a-mach am biodh ùidh aig craoladair no companaidh foillseachaidh sam bith sa ghnothach.
  • Na dealbhan as fheàrr a thogas mi a chur air bioran-cuimhne do dhaoine a bheir airgead dhan phròiseact.
  • Vlog agus no podcast fhad’s a bhios mi anns an eilean. Bhiodh iad seo uile dà chànanach.
  • Rudeigin a thoirt do na daoine a bheir airgead dhan phròiseact – cairt puist às an eilean no bratach an eilean no rudeigin eile.

‘S e an rud as cudromaiche a th’ ann gum biodh daoine a’ faireachdainn gun robh iad a’ faighinn rudeigin air ais agus nach e dìreach “Alasdair’s big fat holiday” a bhiodh ann!

Dè ur beachd a chàirdean? An bheil sibh a’ smaoineachadh gur e deagh idea a tha seo? Droch idea? An robh sibh an sàs ann am maoineachad-sluaigh roimhe? Bhiodh e math beachd sam bith a th’ agaibh air a chùis a chluinntinn.

Ach carson a tha mi airson a dhol ann?

  • Tha e iomallach! Eil thu a’ smaoineachadh gu bheil Hiort no Rònaigh iomallach? Tha iad coltach ri Lunnainn an taca ri Eilean na Deasgabhalach!
  • Chaidh Charles Darwin ann air turas a’ Bheagle agus sgrìobh e mu dheidhinn!
  • Tha e na eilean bholcànach a tha car coltach ri Mars!
  • Tha coille uisge ann a chaidh a chur le Darwin gus feuchainn ri uisge fhaighinn air an eilean tioram seo – agus dh’obraich e! Tha lusan is craobhan ann à gach ceàrnaidh den t-saoghal.
  • Tha an t-eilean sgoinneil airson nàdar – turtairean, partanan-talmhainn (land crabs), asalan-fiadhaich is eile.
  • Tha eachdraidh  chudromach air a bhith aig an eilean ann an seòladaireachd, cogadh agus fiù’s an space race.

Dè ur beachd?!

Taing mhòr!

Alasdair

Air a phostadh ann an Eileanan, Gàidhlig, Uncategorized | Air a thagadh , , , | Sgrìobh beachd

A h-Uile Stèisean! Iomairt maoineachaidh-sluaigh @Allstations #gàidhlig

Ged is ann mu rathaidean-iarainn na h-Alba is man dùthchannan Ceilteach a bhios mi a’ sgrìobhadh mar as trice, tha mi fìor dheidheil air rathaidean-iarainn Lunnainn cuideachd.

Tha mi air tòrr ionnsachadh mu rathaidean-iarainn a’ bhaile bho na bhideothan aig an YouTubaiche Geoff Marshall. Tha e air dà shreath a dhèanamh a tha a’ còrdadh rium gu sònraiche – Least Used Stations agus Secrets of the Underground. 

Tha pròiseact bhideo ùr fa near dha a-nis: All Stations. Tha Geoff agus a chèile Vicki Pipe a’ feuchainn ri dhol dhan a h-uile stèisean rèile ann an Alba, a’ Chòrn, a’ Chuimrigh agus Sasainn.

Tha iad air duilleag Kickstarter a chur air dòigh gus maoineachadh fhaighinn agus tha iad a’ dol a dhèanamh bhideo proifeiseanta den turas air fad.

Thoir sùil air a’ bhideo aca agus ma chòrdas e riut, thoir not no dha dhaibh airson anturais  sgoinnneil seo.

Tha mi a’ sponsaireadh dà stèisean – An Dùn Breac far a bheil mi a’ fuireach agus Stepps far an do thogadh mi.

Alasdair

Air a phostadh ann an Uncategorized | 1 bheachd

Rathaidean-iarainn san t-Saoghal Àrsaidh 1: Iosrael/Palastain #gàidhlig

Sgrìobh mi sreath air a’ bhloga seo  air an robh Rathaidean-iarainn san t-Saoghal Ùr bho chionn greiseag – na Stàitean Aonaichte, Canada, Sealan Nuadh is eile.

Nuair a thug caraid dhomh seann leabhar-abairtean Eabhra bho chionn goirid, thug sinn orm smaoineachadh air cuspair eile – rathaidean-iarainn anns an t-Saoghal Àrsaidh!

palestinerailwaysposter

Mar sin, rinn mi rud beag rannsachaidh air-loidhne agus cheannaich mi seann leabhar The Railways of Palestine and Israel (1984) le Paul Cotterell.  Rud a tha inntinneach – agus brosnachail – ’s e sin nach eil e furasta leughadh mu rathaidean-iarainn Iosrael/Palastain san latha an-diugh sa Bheurla. Ged a tha tòrr stuth ann, tha a’ mhòr chuid ann an Eabhra is Arabais mar as còir.

Chaidh a’ chiad rathad-iarainn ann am Palastain fhosgladh ann an 1892 eadar Iopa agus Ierusalem. Leudaich an lìonra rèile gu mòr sna trì deicheadan às dèidh sin, a’ ceangal bhailtean an dà chuid ann am Palastain fhèin agus ann an an dùthchannan eile – Siria, Iordan, Leabanon agus an Èipheit.

Chithear cuideachd gun robh an rathad-iarainn a’ frithealadh cuid de na bailtean a tha sa Bhruach an Iar agus ann an Raon Ghasa san latha an-diugh, a’ gabhail a-staigh Cathair Ghasa, Tulkarem  agus Nablus.

palestinerailways1924

palsetine-railways

Beagan poileataigs! Mus tèid mi air adhart do rathaidean-iarainn às dèidh stèidheachadh Stàit Iosrael, bu chòir dhomh ràdh far a bheil mi a’ seasamh a thaobh Iosrael is Palastain gus nach bi mì-thuigse sam bith ann. Tha mo làn thaic ri ri Fuasgladh an Dà Stàid, le stàit Palastaineanach stèidhichte air crìochan ro 1967.

Dh’atharraich cùisean gu mòr a thaobh nan rathaidean-iarainn às dèidh cogaidhean 1947-49 agus stèideachadh Stàid Iosrael ann an 1948.  Chaidh tòrr den lionra a sgrios agus chaidh na ceanglaichean ri dùthchannan eile uile a ghearradh agus chailleadh na rathaidean iarainn anns a’ Bhruach an Iar agus Raon Ghasa cuideachd.

Chaidh an siostam ath-thogail taobh a-staigh crìochan stàid Iosrael mean air mhean. Aig an tòiseach, rinn an rathad-iarainn gu math ach bha riaghaltas na dùthcha ùir seo beò-ghlacte le càraichean agus le bhith a’ togail rathaidean-mòra. Mar sin, ged a chleachd 4.4 millean daoine na trèanaichean ann an 1960, bha an àireamh seo air ìsleachadh gu 2.5 millean ann an 1990.

220px-flag_of_israel_railways-svg-1

Suaicheantas Rathaidean-iarainn Iosrael

Aig deireadh nan 1990an, bha cùisean cho dona is gun deach an loidhne eadar Tel Aviv agus Ierusalam – an dà chathair-bhaile as motha san dùthaich – a dhùnadh.

Anns an linn seo, ge-tà, tha cùisean air atharrachadh gu mòr. Bha na rathaidean-mòra ro shoirbheachail dhan ìre is gun robh fada cus trafaig ann is bha feum air rathaidean-iarainn ùra. ‘S ann le Riaghaltas Iosrael a tha Rathaidean-iarainn Iosrael agus tha iad air airead mòr a chosg air loidhnichean ùra san deich bliadhna mu dheireadh. Chaidh loidhne Tel Aviv gu Ierusalam ath-fhosgladh cuideachd.

Seo an lionra mar a tha e an-diugh.

img_4913

Am measg nam planaichean a th’ aca aig an àm seo tha:

  • A’ dèalanachadh an lionra rèile air fad
  • Rathad-iarainn ‘astar-luath’ ùr eadar Tel Aviv agus Ierusalam (gu bhith a’ fosgladh am-bliadhna)
  • Loidhnichean ùra, a’ gabhail a-steach loidhe tro fhasach an Negev gu Eilat, a’ chathair-bhaile as fhaide a deas san dùthaich air Gulf Aqaba.

Tha siostam tramaichean ann an Ierusalam agus tha planaichean ann airson tramaichean ann an Tel Aviv cuideachd.

Sin suidheachadh Iosrael. Dè mu dheidhinn sgìre Ùghdarras Nàiseanta Phaileastain? Chan eil rathad-iarainn sam bith ann aig an àm seo, gu mì-fhortanach. Dh’fhaodte gun tachair e latha den làithean, ge-tà. Mar phàirt de dh’iomairt na sìthe, mus do bhris sin sìos, bha còmhradh ann air rathad-iarainn eadar Gaza agus am Bruach an Iar, rud a bhiodh feumail gus an stàid a cheangal ri chèile. Tha an t-ùghdarras air a bhith a’ beachdachadh air loidhne eadar Gasa agus an Eipheit cuideachd. Chan eil mòran coltais ann gun tachair dad a thaobh rathaidean-iarainn ann am Palastain gus am bi sìth ann agus gus an tèid Stàit Phalastaineanach a stèidheachadh, ge-tà.

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh , , , , , , | 2 beachd(an)

Aon latha, trì dùthchannan – turas gu Penbedw #gàidhlig

Bliadhna mhath ùr!

Gach bliadhna, bidh mi a’ dol air turas trèana fada eadar an Nollaig agus a’ Bhliadhna Ùr. Am-bliadhna, chaidh mi gu trì dùthchannan ann an aon latha – Alba, Sasainn agus a’ Chuimrigh.

 

Clì: Clas 175 “Cymru-star” ann an Cryw, deas: Clas 150 “Sprinter” ann an Caer. 

Thòisich cùisean ann an Glaschu Mheadhain aig 05:50 le trèana gu Crewe (no Cryw, mar a th’ air sa Chuimris!). An uair sin, goirid às dèidh 10m, ghlac mi an trèana bheag gu Chester (Caer) agus an uair sin trèana eile gu Wrecsam (Wrexham) anns a’ Chuimrigh.

Bha mi airson a dhol air “Loidhne nan Crìochan” eadar Wrecsam Canolog (Wrexham Central) agus Bidston anns a’ Wirral – no Cilgwri mar a th’ aca air sa Chuimris.

borderlands-line

Mapa loidhne nan Crìochan – tha Wrecsam – Hawarden Bridge sa Chuimrigh agus tha an còrr ann an Sasainn 

Ged a tha an loidhne gu math faisg air a’ chrìch le Sasainn, tha coltas cho Cuimreach sa ghabhas air a’ chruth-tìre agus tha e gu math follaiseach gur ann sa Chuimrigh a tha thu. Tha na stèiseanan beag, dùtchail is snog agus mholainn an loidhne gu mòr.

Tha rud no dhà a tha inntinneach mu loidhne nan Crìochan ma tha ùidh agad ann an cumhachd ath-nuadhachail – chì thu an toiseach achadh de phanalan grèine agus nas fhaisg air a’ chosta, chithear crainn-gaoithe aig muir.

caite-bheil-a-chuimris

Rinn mi iomairt bheag air Twitter fhad’s a bha mi ann cuideachd!

An uair sin, bha an t-àm ann trèana a ghlacadh air siostam nam “Merseyside Electrics” – na trèanaichean dealain a tha a’ ruith anns a’ Wirral agus mòr-sgìre Liverpool.

Rinn mi air West Kirby an toiseach agus an uair sin air New Brighton. ‘S e an rud a bu mhotha a bhuail orm gun robh stoidhle art-deco air na stèiseanan uile – bha iad uile mar rudeigin a-mach à Poirot!

31591365290_3dfc3e4600_z

Clas 508 ann an New Brighton

Tha na trèanaichean às a’ Wirral a’ ruith fon Mhersey agus an uair sin ann an tunail ann an lùb fo mheadhan Liverpool. Tha na stèiseanan fo thalamh coltach ri rudeigin a-mach à Star Wars.

Clì: Art Deco aig New Brighton, Deas: Star Wars aig Liverpool Central

Chaidh mi an uair sin do Birkenhead. B’ àbhaist dhomh a bhith ag obair còmhla ri fear à Merseyside agus nuair a thuirt mi “Birkenhead” uair, rinn e gàire. “Nach tu tha posh – canaidh muinntir an àite Bekin’ead ris!”

Mar sin, airson a bhith sàbhailte, ’s e Penbedw – an t-ainm Cuimris – a chleachdas mi air an àite!

‘S e stèisean gu math mòr a th’ ann an Stèisean Hamilton Square ann am Penbedw agus tha tùr air leth fhèin mòr os cionn an stèisein.

"Frequent Electric trains", Penbedw/Birkenhead

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 (@alasdairmaccaluim) on

Chaidh mi sìos dhan abhainn airson coimhead a-nall gu Liverpool ach air an t-slighe, chunnaic mi sealladh eile ris nach robh mi an dùil – trama!

Bha fios agam gu bheil slighe-trama ann an Penbedw ach bha i gu bhith dùinte air an latha sin a rèir na làraich-lìn aca agus mar sin, bha mi air mo dhòigh glan trama fhaicinn taobh a-muigh togalach aiseag na Mersey.

31952401176_70e100a6aa_z

Chaidh mi air bòrd agus chaidh mi gu taigh-tasgaidh còmdhail a’ Wirral far a bheil deagh chruinneachadh de sheann tramaichean is busaichean is eile. Bha na saor-thoilich air leth laghach agus aig deireadh an latha, bha cothrom a dhol air an trama Nollaig aca.

Tha an loidhne mu mhìle a dh’fhaide agus tha e a’ ruith air an t-sràid faisg air meadhan baile mòr. San dòigh seo, tha an loidhne glèidhte seo gu math eadar-dhealaichte ri Summerlee no Crich Tramway Museum.

Abair latha mòr a bh’ agam – 12 tursan trèana, 2 thuras trama agus trì dùthchannan!

Alasdair

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, England, rathaidean-iarainn, Sasainn, tramaichean | Air a thagadh , , , , , , | Sgrìobh beachd