Schwebebahn na h-Alba! #gàidhlig #gaelic

Sgrìobh mi mun Wuppertaler Schwebebahn – am Bun-os-cionn Bahn – bho chionn goirid, ach an robh fhios agad gin robh schwebebahn ann an an Alba cuideachd uair?

B’ e seo an Georgie Bennie Railplane faisg air Muileann Gàidh.

img_0277

Bha beachd aig George Bennie (1891–1957) gun robh feum air trèanaichean nas luaithe na trèanaichean àbhaisteach mar an TGV no HS1 is HS2. An àite a bhith a’ moladh rathad-iarainn àbhaisteach, mhol e am Plèana-rèile – Railplane, seòrsa rathad-iarainn ùr a bhiodh a’ cleachdadh teicneolas nam plèanaichean gu ìre. ‘S e a bh’ ann ach aona-rèile le carbadan streamlined a bha air an ruith le einnseanan dìosail is proipilearan.

img_0279

Bha e airson loidhne a chur air dòigh eadar Glaschu is Dùn Èideann agus eadar Dùn Èideann agus Lunnainn.

Thog e loidhne ghoirid gus an siostam ùr aige a thaisbeanadh os cionn rathad-iarainn faisg air Muileann Gàidh ann an Siorrachd Dhùn Breatann.

img_0280

Dh’fhosgail an trac deuchainn aig Bennie ann an 1930 agus ged a bha ùidh aig cuid anns an t-siostam, cha deach loidhne sam bith a thogail leis an teicneolas inntinneach seo.

Chaidh an trac is an trèana fhàgail far an robh iad fad cha mhòr 30 bliadhna ach chaidh a leigeil is a reic airson scrap ann an 1956.

img_0281

Ged nach robh am pleana-rèile soirbheachail, bha e gu math inntinneach agus bhiodh e fìor mhath nan rachadh an loidhne ghoirid ann am Muileann Gàidh ath-thogail do luchd-turais latha de na làithean. Tha mi cinnteach gun tigeadh na miltean mòra gus fhaicinn gach bliadhna!

Tha tòrr bhidiothan matha ann den phleana-rèile.

https://www.youtube.com/watch?v=IsvxzWN5ahM

https://www.youtube.com/watch?v=vvSmwMqtylA

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , | Sgrìobh beachd

An e sin e? Turas air busaichean-tràilidh Solingen #gàidhlig #gaelic

Tha mi air a bhith air tursan air busaichean-tràilidh (trolley-buses) turas no dhà ach bha na tràilidhean sin uile ann an loidhnichean goirid ann an taighean-tasgaidh.

Air ais san t-Samhain, bha cothrom agam a dhol air bus-tràilidh a bha ‘fiadhaich’ mar gum biodh, a bha a’ ruith seirbheis phoblach air loidhne fhada cheart an àite a bhith ann an captivity!

Bus-tràilidh ann an Solingen:

O-bus Solingen / Solingen Trolleybus

Bha seo ann an Solingen anns a’ Ghearmailt nuair a bha mi air turas ann le mo charaid gaisgeil Wilson MacLeòid.

‘S e a th’ ann am bus-tràilidh ach carbad a tha letheach slighe eadar bus is trama. Bidh iad a’ ruith air uèirichean dealanach mar a bhios trama ach an àite a bhith a’ ruith air rèilichean, bidh iad a’ ruith air an rathad àbhaisteach le cuibhlichean rubair mar a nì bus.

Bha grunn siostaman bus-tràilidh san RA uair, a’ gabhail a-steach Glaschu, Caerdydd, Beal Feirste, Lunnainn agus tòrr bhailtean ann an ceann a tuath is meadhan Shasainn uair ach dhùin an lìonra mu dheireadh, Bradford ann an 1972.

Seo bus-tràilidh à Glaschu:

Bus-tràilidh Ghlaschu, Taigh-tasgaidh Sandtoft

Tha tràilidhean fhathast gu math cumanta ann am meadhan is taobh an ear na h-Eòrpa, ge-ta, a’ gabhail a-steach lìonra Solingen.

800px-Netzplan_Oberleitungsbus_Solingen

Lionra nam Bus-tràilidh, Solingen

Cha b’ e ruith ach leum dhomh a dhol air na tràilidhean agus bha mi air mo dhòigh glan.
Ghlac sinn am bus ann an prìomh stèisean a’ bhaile agus bha mi air bhioran, a’ smaoineachadh rium fhèin cho fortanach sa bha mi a bhith air bus-tràilidh agus cho toilichte ’s a bha mi a bhith a’ dèanamh rudeigin a bha mi airson a dhèanamh bho fhuair mi leabhar mu bhusaichean-tràilidh Ghlaschu ann an seann Taigh-tasgaidh na Còmhdhail ann an Albert Drive aig toiseach nan 1980an.

Bus-tràilidh Solingen

Bha am bus cho luath, bha e a’ dèanamh fuaim mar trama no trèana subway no rudeigin an àite fuaim àbhaisteach a’ bhus agus b’ urrainn dhomh a bhith air fuireach air a’ bhus-tràilidh ud fad an latha, no fad na seachdain fiù’s!

Dhomhsa, bha e coltach ri bhith a’ faicinn Gàraidhean Crochte Bhàbiloin no a bhith a’ tadhal air Leabharlann Alecsandria no rudeigin mar sin!

Cha robh Wilson den aon bheachd. Às dèidh còig mionaidean no mar sin, thuirt e:

“An e sin e?

Nach eil seo dìreach coltach ri bhith air bus àbhaisteach!”

Mise: “O, chan eil. Tha am bus seo dealanach AGUS tha e a’ ruith air uèirichean! DÈ CHO COOL SA THA SIN!!!!!

Wilson: “Hmmm”.

Nuair a smaoinicheas mi mu dheidhinn, cha robh coltas uamhasach fhèin excited air na daoine àbhaisteach air a’ bhus-tràilidh nas motha. Nach robh na daoine mì-thaingeil sin a’ tuigsinn cho fortanach sa bha iad siostam bus-tràilidh a bhith aca??!!

Mar sin, cha d’ rinn sinn ach an dàrna leth den loidhne air an robh sinn agus an uair sin, chaidh sinn air ais gu meadhan a’ bhaile.

Chan urrainn dhomh gearan, gè-tà, bha an turas sgoinneil fhèin.

Nis, is dòcha gu bheil Wilson ceart. Chan eil busaichean-tràilidh sexy mar a tha cuid a dhòighean còmhdhail eile ach tha iad gu math uaine. Agus tha siostaman bus-tràilidh gu math saor a chur air dòigh cuideachd – feumar uèirichean a chur suas ach chan fheumar dad a dhèanamh dhan rathad fhèin. Tha mi an dùil is an dòchas gun tèid siostaman bus-tràilidh (no Oberleitungsbus mar a th’ orra sa Ghearmailt) ùra a thogail fad is farsaing, cho math ri siostaman trama is rathaidean-iarainn ùra air feadh an t-saoghail.

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean-tràilidh, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | Sgrìobh beachd

Tranvia di Venezia – an t-slighe trama as neònaiche san t-saoghal #gàidhlig

Tha mi gu math dèidheil air trèanaichean is tramaichean. Gu math gu math deidheil air trèanaichean is tramaichean.

Chan eil mo bhean Jenny idir cho dèidheil orra. Is toil leatha a bhith a’ siubhal orra is tha i taiceil do chòmhdhail uaine ach chan eil i idir a’ tuigsinn carson a bhios daoine mar mi fhèin air bhioran gach turas a chì sinn rud sam bith a’ ruitheas air rèileachan.

Nuair a bhios sin a’ planadh làithean-saora, bidh Jenny daonnan a’ fàs rud beag amharasach is ainfhoiseil ma tha mi a’ coimhead air àite sam bith far a bheil fhios aice gu bheil tramaichean no trèanaichean inntinneach ann.

Tha sinn dìreach air turas a chur air dòigh gu Venice sa Chèitean. Bha Jenny an dùil gum biomaid sàbhailte gu leòr bho thrèanaichean is tramaichean an sin a chionn ’s gur e eilean a th’ ann. Bha mi fhèin an dùil cuideachd nach biodh trèanaichean no tramaichean ann agus bha mi coma leis cho brèagha, eachdraidheil, cliùiteach sa tha am baile. ACH ’s ann a bha mi ceàrr – THA trèanaichean ann!

320px-Piazza_San_Marco_in_Venice,_with_St_Mark's_Campanile_and_Basilica_in_the_background

Venezia / Venice

Tha an rathad-iarainn a’ ruith thairis air drochaid agus a-steach dhan bhaile. A bharrachd air sin, tha slighe-trama ann – Tranvia di Venezia. Tha an t-slighe trama a’ ruith bho thìr-mòr a-steach dhan bhaile air an drochaid rathaid.

Venezia_-_mappa_rete_tranviaria.svg

Chan e slighe trama àbhaisteach a th’ ann idir. An àite dà rèile a bhith ann mar a bhios ann le tramaichean àbhaisteach, chan eil ach aon rèile ann. Tha aon rèile iarainn ann agus bidh an trama a’ greimeachadh air seo airson a stiùireadh ach tha taidhrichean rubair air an trama cuideachd mar a tha air bus. ‘S e siostam Translohr a chanar ris an t-siostam seo. Ann an dòigh, tha e letheach slighe eadar trama is bus-tràilidh.

Seo bhidio.

Tha tramaichean Translohr ann an dà loidhne ann am Paris agus ann an Clermont-Ferrand san Fraing, ann am Medellín ann an Colombia agus ann an Padua san Eadailt a bharrachd air Venice-Mestre.

Tha deagh ainm air siostaman mar seo san Fhraingis: les tramways sur pneus.

Thathar ag ràdh gu bheil na tramways sur pneus nas fheàrr na trama àbhaisteach oir tha na tramaichean comasach air tionndadh air radius nas lugha agus bidh iad a’ luathachadh (accelerating) nas luaithe cuideachd.

A rèir coltais, ge-tà, tha tòrr air na tramaichean Translohr a chàineadh a chionn ’s gu bheil e nas daoire siostam Translohr a chur air dòigh is a ruith na siostaman àbhaisteach. Bidh na tramaichean seo a’ dèanamh barrachd cron air na rathaidean na busaichean àbhaisteach cuideachd – bidh na cuibhlichean a’ togail chlaisean san rathad mean air mhean. ‘S e siostam proprietary a th’ ann an Translohr cuideachd agus mar sin, feumar na tramaichean is uidheamachd uile a cheannach bhon chompanaidh sin.

Tha luchd-siubhail ag ràdh nach eil an turas buileach cho mìn no sàmhach sa tha an turas air trama air cuibhlichean meatailt nas motha.

‘S e siostam gu math neo-àbhaisteach a th’ ann gun teagamh agus tha mi a’ dèanamh fiughar ri fheuchainn nuair a bhios mi san Eadailt! (Cho math ri Cearnog Naomh Mharcais is na Canàlaichean is a h-uile rud eile!)

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean-tràilidh, tramaichean, Uncategorized | Air a thagadh , , , , | Sgrìobh beachd

Bho Aachen gu Inbhir Theòrsa – Lèirmheas na Bliadhna #gàidhlig

‘S e bliadhna mhòr a bh’ ann an 2017 airson bloga Trèanaichean, Tramaichean is Tràilidhean.

Nuair a thòisich mi am bloga bho chionn 5 bliadhna, b’ e an t-amas a bh’ agam a dhol air a h-uile rathad-iarainn ann an Alba.

As t-Samhradh am-bliadhna, choilean mi an t-amas seo nuair a chaidh mi air Rathad-iarainn Bhaile Chè is Bhaile nan Dubhach ann an Siorrrachd Obar Dheathain. Tha mi a-nis air a bhith air a h-uile loidhne rèile – trèanaichean is tramaichean – ann an Alba de gach gèidse, poblach is prìobhaideach.

Seo mar a chaidh a’ bhliadhna:

An Cèitean

Nuair a bha a h-uile duine a’ bhòtadh ann an taghaidhean nan comhairlean aig toiseach a’ Chèiteian, chaidh mise air splaoid gu Inbhir Theòrsa airson an latha (na gabh dragh – bhòt mi tron phost!)

Chaidh siostam nam busaichean-tràilidh ann an Glaschu a dhùnadh aig deireadh a’ Chèitean 1967 agus chaidh mi gu tachartas sònraichte aig Taigh-tasgaidh nam Busaichean-tràilidh ann an Sandtoft, Doncaster gus a chomharrachadh. Bha cothrom agam a dhol air bus-tràilidh Ghlaschu – rudeigin a tha air a bhith air liosta na bucaid agam fad bhliadhnaichean mòra. Chaidh am bus-tràilidh aig Taighean-tasgaidh Ghlaschu a chur air ais ann an Taigh-tasgaidh na Còmhdhail cuideachd gus an 50mh ceann-bliadhna de dhùnadh an t-siostaim a chomharrachadh.

An Lùnastal

Aig toiseach an Lùnastail, chaidh mi fhèin is Ciorstag agam air an rathad-iarainn mu dheireadh ann an Alba – Rathad-iarainn Bhaile Chè is Bhaile nan Dubhach (Keith and Dufftown), rathad-iarainn glèidhte brèagha san ear-thuath. Fhuair mi fhèin is Ciorstaidh cothrom trèana a dhràibheadh cuideachd,  rud nach robh sinn idir an dùil ris!

Aig an stiùir! #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Bha mi beò-ghlacte le sreath YouTube All the Stations le Geoff Marshall agus Vicki Pipe fad an t-Samhraidh, gu sònraichte am prògram far an deach iad dhan Eilean Sgitheanach agus far an do choinnich iad ri Mark Wringe gus beagan Gàidhlig ionnsachadh.

Air 13/08, dh’iarr Geoff is Vicki air an luchd-coimhead air fad aig All the Stations a dhol air trèana gu àite nach fhaca iad riamh roimhe. Chaidh mi fhèin is Eubha dhan tràigh ann am Preastabhaig.

An t-Sultain

Aig tòiseach na Sultain, chaidh mi gu Taigh-tasgaidh nan Trèanaichean Dealanach ann an Coventry, an t-aon àite a tha a’ comharrachadh nan trèanaichean dealanach a chleachdas coimiutairean gach latha. Gu mì-fhortanach, tha an taigh-tasgaidh air dùnadh a-nis ach gu fòrtanach, às dèidh iomairt maoineachadh-sluaigh, chaidh na trèanaichean uile a shàbhaladh is tha iad uile a’ dol gu dachaighean ùra.

Chaidh mi air cùrsa Gaeilge ann an Èireann san t-Sultain cuideachd far am faca mi na bha air fhàgail den Mhuc  Dhubh – seann rathad-iarainn Thír Chonail. Air an t-slighe air ais, ghabh mi an trèana bho Dhoire gu Beal Feirste, a tha aithnichte mar fhear de “thursan rèile mòra an t-saoghail” agus tha mi a-nis air a bhith air a h-uile rathad-iarainn ann an lìonra Èireann a Tuath.

An Dàmhair

Aig toiseach a’ mhìos, chaidh sinn gu Eivissa/Ibiza air làithean-saora. Chan eil rathad-iarainn sam bith san eilean a-nis ach fhuair mi a-mach nuair a bha sinn ann gum b’ àbhaist rathad-iarainn a bhith ann gus salann a ghiùlain dhan chidhe.

Air an tràigh, Formentera #gàidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Mhol Network Rail aig an àm seo gum bu chòir dhan Riaghaltas cead a thoirt dhaibh gus stèisean Bhrìch (Breich) ann an Lodainn an Iar a dhùnadh is chaidh mi ann san Dàmhair – air an aon trèana den latha à Glaschu – gus an stèisean fhaicinn. Gu fortanach, às dèidh iomairt is athchuinge, chaidh an stèisean a chumail fosgailte agus tha barrachd thrèanaichean gu bhith ann.

An t-Samhain

Bha cùisean gu math gu math trang san t-Samhain. Chaidh mi dhan Bhruiseil agus dhan Ghearmailt air an trèana gus am Bun-os-cionn Bahn, aona-rèile crocte annasach Wuppertal fhaicinn.

Bha cothrom agam a dhol air bus-tràilidh ann an Soilingean cuideachd. Bha mi air busaichean-tràilidh glèidhte aig taighean-tasgaidh roimhe ach bha e fìor fìor mhath a dhol air turas fhada ann an àite far a bheil iad a’ ruith a h-uile latha mar phàirt chudromach de shiostam na còmhdhail poblaich.

Goirid às dèidh dhomh tilleadh, bha mi air falbh a-rithist air trèana dhan Chuimrigh agus mi a’ dèanamh air Aberystwyth far an robh mi gu bhith a’ coinneachadh ri caraid mus rachainn gu cùrsa “Cànanan Ceilteach anns a’ Chuimrigh” far an robh mi a’ teagasg na Gàidhlig. Bha mi riamh airson a dhol air Loidhne a’ Chambrian eadar Yr Amwythig (Shrewsbury) agus Aberystwyth agus bha an turas a cheart cho math sa bha mi a’ duil. Chuir e iongnadh mòr orm gun robh an loidhne caran coltach ri Loidhne na Gàidhealtachd an Iar.

Abair deagh bhliadhna a bh’ agam air na rathaidean-iarainn ann an 2017. Chì sinn de thachras an ath bhliadhna!

Alasdair

Air na tursan agam ann an 2017: An stèisean as fhaide a tuath: Inbhir Theòrsa, an stèisean as fhaide a deas: Aachen (A’ Ghearmailt), an stèisean as fhaisge an iar: Doire, an stèisean as fhaide an ear: Wuppertal (A’ Ghearmailt).

Dùthchannan anns an robh mi: Alba, Sasainn, Èirinn, a’ Chuimrigh, An Fhraing, a’ Bheilg, a’ Ghearmailt.

Air m’ ipad (na clàran a b’fheàrr leam am-bliadhna): Stiff Little Fingers Rockers (Live), Toy Dolls Absolutely Live.

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, A' Ghàidhealtachd, busaichean-tràilidh, Eirinn, rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte, Sasainn, tramaichean, treanaichean | Sgrìobh beachd

Tha sinn uile air fleòd an seo 🎈- turas dhan Bhun-os-cionn Bahn 2 #gàidhlig

Air ais san t-Samhain, chaidh mi fhèin is mo charaid gaisgeil Wilson MacLeòid air turas gu Wuppertal sa Ghearmailt gus an rathad-iarainn ainmeil am Bun-os-cionn Bahn (Wuppertaler Schwebebahn) fhaicinn.

Às dèidh turas goirid dhan Bhruiseil, chaidh sinn dhan stèisean – Brussel-Zuid/Bruxelles-Midi gus an trèana ICE fhaighinn gu Köln.

Gu mì-fhortanach, nuair a ràinig sinn an t-àrd-ùrlar, dh’ionnsaich sinn gun robh an trèana againn air cur dheth is nach biodh trèana eile ann airson dà uair a thìde.

Bha mise a’ smaoineachadh nach biodh trèanaichean Deutsche Bahn air dheireadh uair sam bith cuideachd oir tha cliù aig rathaidean-iarainn na Gearmailt airson a bhith air an uair is èifeachdach – eu-coltach ris na rathaidean-iarainn againn fhèin!

Cha robh seo cho math oir bha sinn air Pop-Up Gàidhealtachd a chur air dòigh ann an Wuppertal le Micheal Klevenhaus is gaisgich eile na Gàidhlig ach bha sinn a-nis gu bhith ro anmoch airson coinneachadh.

Nuair a nochd an trèana mu dheireadh thall, chuir e iongnadh mòr orm gun robh coltas cleasaiche olc air, rud beag coltach ri Pennywise the Dancing Clown bho Stephen King’s IT.

‘S e trèana ‘Böse Schauspieler’ a chuir sinn oirre agus cha robh a dhìth oirre ach gruag ruadh!

Stephen King's

Am bu toil leat balùn?

Bha mi a’ smaoineachadh gun dèanadh e na dheagh iomairt margaideachd airson DB.

Le ICE, cha bhi thu dìreach air trèana, bidh thu air fleòd – THA SINN UILE AIR FLÈOD SHÌOS AN SEO!

Neo sa Bheurla rudeigin mar:

You won’t find a better way to travel than DB Inter City Express; you’ll die if you try, YOU’LL DIE IF YOU TRY!

Saoil am bu chòir dhomh an CV agam a chur gu roinn na margaidheachd aig DB?

Ri leanntainn, ach na san eadar-ama, na diochuimhnich, WIR ALLE SCHWEBEN HIER UNTEN! 🎈

Alasdair

p.s – lorg mi a’ bhidio seo de Phennywise sa Ghearmailtis!

Air a phostadh ann an Uncategorized | Sgrìobh beachd