Turas gu Lìte air an trèana #gaidhlig #gaelic

Tha mi air a bhith air a h-uile rathad-iarainn ann an Alba a bhios a’ giùlan luchd-siubhail. Tha beagan rathaidean-iarainn ann a tha airson bathair a-mhàin, ge-tà agus chan ann tric a bhios cothrom aig daoine mar mì fhèin siubhal orra.

Tha mi air a bhith air loidhne no dhà far nach eil ann ach trèanaichean bathair mar as àbhaist – Allamhaigh- Ceann Chàrdainn-Dùn Phàrlain agus meur-loidhne Hunterston mar eisimpleir. Airson a dhol orra, feumaidh tu a dhol air turasan rèile sònraichte, rud nach tachair idir tric.

Air meur-loidhne Hunterson leis an turas-rèile an Hunterson Tracker, 2012

Tha turas rèile gu bhith aig Comann Glèidhteachas Rèile na h-Alba air an ath-mhìos a bhios a’ dol gu Lìte agus gu Millerhill ann an Dùn Èideann agus ’s mi a bhios a’ dol ann!

Ach roimhe sin, bidh mi a’ dol gu Venice far am bi mi a’ dol air an trama annasach aca aig nach eil ach aon rèile, cho math ri bhith a’ feuchainn People Mover Venice agus Vaporetti ainmeil a’ bhaile.

Alasdair

 

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, Rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach, treanaichean, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , | Sgrìobh beachd

Am baile as Cuimriche ann an Sasainn #gaidhlig #gaelic

Chaidh mi dhan Chuimrigh le m’ obair bho chionn goirid agus chaidh mi air an trèana air loidhne crìochan na Cuimrigh (‘Welsh Marches’) bho Chryw (Crewe) gu Caerdydd taobh yr Amwythig.

Mar as còir, ‘s e clas 175 ‘Cymru-star’ a bh’ anns an trèana agam, an seòrsa aonaid a bhios a’ ruith a’ mhòr-chuid de na seirbheisean eadar-chathrach anns an dùthaich agus a tha, mar sin, a cheart cho Cuimreach ri Ivor the Engine fhèin!

jones
Tha Loidhne Crìochan na Cuimrigh gu math sònraichte. Ma tha thu nad anarag cànain, tha e inntinneach gu bheil ainmean Cuimris air tòrr de na bailtean a chionn ’s gu bheil iad cho faisg air a Chuimrigh agus a chionn ’s gun robh Cuimris ga bruidhinn air taobh Shasannach na crìche gus an 19mh linn. Mar sin, tha Yr Amwythig air Shrewsbury, Llwydlo air Ludlow, Llanllieni air Leominster agus Henffordd air Hereford.

Tha na stèiseanan seo uile air an ruith mar phàirt de franchise Cuimrigh is nan Crìochan agus nam bheachdsa, bu chòir do na h-ainmean Cuimris a bhith a’ nochdadh air na soidhnichean oir seo a’ phrìomh loidhne eadar taobh tuath is taobh deas na Cuimrigh ged a tha pàirt dheth a’ dol tro Shasainn agus tha na h-ainmean Cuimris air na bailtean sin aig a h-uile duine aig a bheil Cuimris (dìreach mar a tha Lunnainn no an Caisteal Nuadh againn uile).

Soidhne aig Stèisean Borth #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Tha na seallaidhean sònraichte cuideachd. Tha deagh mheasgachadh ann de thalamh còmhnard uaine a tha cho cumanta ann am meadhan Shasainn agus de bheanntan mar a tha cho cumanta sa Chuimrigh.

Am measg nam bailtean air an t-slighe, bha am baile as Cuimriche a chunnaic mi riamh – beanntan, craobhan, taighean àlainn. An seòrsa àite a bhios mi a’ faicinn nam inntinn nuair a tha mi ag èisteachd ri Under Milk Wood no rudeigin mar sin.

Dè am baile? Church Stretton. Dè an dùthaich? Sasainn!

Dìreach taobh a-muigh Hereford, chunnaic mi rud gu math neònach – cladh nan Citreon 2CV! Bha tuathanas ann agus bha na ficheadan de 2CVs meargach sgaipte air feadh nan achaidhean. Nas neònaiche, dà mhionaid eile shìos an loidhne, chunnaic mi tuathanas eile le mu 10 seann Landrovers ann an achadh san aon dòigh.

Tha seòrsa Millionaire’s Row ann air iomall Henffordd le taighean mòra mòra air stilts os cionn na h-aibhne leis an t-seòrsa coltais orra sa tha air taighean anns na cnuic os cionn Los Angeles!

Goirid as dèidh sinn bha sinn anns a’ Chuimrigh agus sinn a’ stad aig
Y Fenni (Abergavenny) agus an uair sin, chan fhada gus an robh sinn ann an Casnewydd/Newport agus Caerdydd/Cardiff.

‘S e loidhne àlainn a tha seo agus ma tha an Settle is Carlisle is Loidhne na Gàidhealtachd an Iar is tursan rèile mòra an t-saoghail eile a’ còrdadh riut, bu chòir dhut seo a dhèanamh.

Ri leantainn…..

Alasdair

 

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, Sasainn, Uncategorized | Sgrìobh beachd

Cambrian Noir – turas dhan Chuimrigh 2 – #gàidhlig #gaeilge

An turas mu dheireadh a bha mi sa Chuimrigh air ais san t-Samhain, chaidh mi ann air Loidhne a’ Chambrian eadar yr Amwythig (Shrewsbury) agus Aberystwyth airson a dhol gu cùrsa Cànanan Ceilteach sa Chuimrigh faisg air Bala.

‘S e nàdar de mhecca nan trèanaichean a th’ ann an Aberystwyth oir tha dà rathad-iarainn prìobhaideach inntinneach ann: Vale of Rheidol/ Rheilffordd Cwm Rheidol agus rèile-beinne cuideachd.

Gu mì-fhortanach, cha robh gin aca fosgailte ach tha sin a’ toirt dhomh leisgeil eile a dhol air ais!

Vale of Rheidol Railway - Loco fleet in BR blue (old postcard)

‘S e rathad-iarainn caol-ghèidse – fear de ’rathaidean-iarainn beaga sgoinneil na Cuimrigh’ a th’ anns a’ Vale of Rheidol. Tha an loidhne a’ ruith eadar Aberystwyth agus Devil’s Bridge/ Pontarfynach agus b’ àbhaist dhan loidhne a bhith mar phàirt de BR agus bha an loidhne ainmeil fad iomadh bliadhna mar an aon loidhne far an robh trèanaichean smùid a’ ruith air BR agus bha dathan gorma na companaidh fiù’s air na locothan, rud nach do thachair le trèana smùid sam bith eile.

Ged nach robh an rèile beinne a’ ruith nas motha, fhuair mi cothrom a dhol ann agus dealbh no dhà a thogail.

Rèile-beinne Aberystwyth #gaidhlig

A post shared by Alasdair MacCaluim 🚃 🚎 🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 (@alasdairmaccaluim) on

Choisich mi mun cuairt sa bhaile agus thug e brosnachadh mòr dhomh gun robh tòrr mòr Cuimris ri cluinntinn. Ged nach robh mi air a bhith ann an Aberystwyth roimhe, bha mi ag aithneachadh an àite bhon telebhisean, gu sònraichte bhon phrògram drama Y Gwyll/Hinterland. Mur a faca tu e, bu chòir dhut – ’s e cambrian noir a th’ ann agus tha e car coltach ri Shetland.

Bha mi a’ fuireach còmhla ri mo charaid Rhisiart ann am Borth agus chaidh sinn dhan stèisean còmhla. Ma chunnaic thu Y Gwyll/Hinterland, aithnichidh tu an stèisean oir chaidh pàirt den t-sreath fhilmeadh ann agus bha murtair a’ fuireach ann an taigh an stèisean anns a’ phrògram!

Air an oidhche, bha Pop-up Gàidhealtachd ann an Aberystwyth agus an uair sin, an ath latha rinn sinn air Bala airson Cànanan Ceilteach anns a’ Chuimrigh. Mur a b’ e an Dr Olc Beeching (tuiteam gun èirigh air is leac air a bheul), bhiodh an cothrom air a bhith againn a dhol ann air an trèana. Mar a bha e, bha againn ri dhol ann sa chàr.

‘S e turas sgoinneil a bh’ ann agus am measg rudan eile, chaidh sinn seachad air rathad-iarainn Corris agus ged nach robh trèanaichean a ruith san t-Samhain, chunnaic sinn an stèisean agus bha fìor dheagh choltas air an àite.

Rathad-iarainn Corris, a’ Chuimrigh #gaidhlig

Aig Cànanan Ceilteach sa Chuimrigh, bu mhise an t-aon duine aig nach robh Cuimris agus bha a’ mhòr-chuid de na daoine a’ bruidhinn sa Bhreatnais agus sa Chuimris. Cha robh mi airson Beurla a sparradh air daoine ach bha e ceart gu leòr oir bha Gaeilge aig tòrr de na daoine agus bhiodh daoine ag eadar-theangachadh eadar Breatnais no Cuimris is Gaeilge dhomh! Abair ioma-chànanach!

Bha e fìor mhath capadaich sa Ghàidhlig, sa Ghaeilge agus ann am measgachadh den dà chuid! B’ e seo a’ chiad turas a chuala mi Breatnais riamh agus chòrd e rium glan beagan eòlais fhaighinn air a’ chànanan.

Alasdair

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, caol-ghèidse, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte, Uncategorized | Sgrìobh beachd

Chan eil stiall aodaich air an impire! Càraichean fèin-dràibhidh #gàidhlig #gaelic

Nan creideadh tu a h-uile rud a tha a’ nochdadh sna  na meadhanan, shaoileadh tu gun robh càraichean gun dràibhear no càraichean fèin-dràibhidh (driverless no automous cars) gu bhith air na sràidean uair sam bith agus nach biodh dràibhearan aig càraichean, busaichean, bhanaichean no làraidhean tuilleadh an ceann deich bliadhna no mar sin.

Cha robh mi riamh a’ creidsinn na haidhp ach bha an uiread de stuth anns na meadhanan, òraidean aig luchd-poileataigs agus mar sin air adhart a bha a’ sìor-mholadh charbadan fèin-dràibhidh is gun robh mi uaireannan a’ gabhail iongnadh an robh mi ceàrr.

41FOjWR8+tL

An uair sin, leugh mi leabhar sgoinneil ùr leis an sgrìobhadair còmhdhail Christian Wolmar:  Driverless Cars: On a road to nowhere.

Anns an leabhran ghoirid seo, tha Wolmar ag ràdh nach eil sinn idir idir faisg air an latha nuair a bhios càraichean a tha gu tur fèin-dràibhidh air na rathaidean againn. Tha tòrr cheistean eiticeil , feallsanachdail, sàbhailteachd, laghail, reachdail, riaghlaidh is planaidh an lùib charbadan mar seo nach deach fhuasgladh fhathast -agus cha deach fiù ’s beachdachadh air cuid de na ceistean seo fhathast. Nas cudromaiche na seo, chan eil an t-adhartas teicnigeach is prataigeach air a bhith idir cho mòr sa bhiodh tu an dùil bho na h-aithrisean anns na meadhanan a tha fìor-thaiceil dhan teicneolas ùr seo.

Agus fiù ’s ma thèid na dùbhlain fhuasgladh, a bheil sinn airson ’s gun tachair seo? Bidh an t-airgead rannsachaidh is leasachaidh a tha a dhìth gus carbadan fèin-dràibhidh a thoirt gu buil gun chiall,  airgead a dh’fhaodadh a bhith air a chosg air còmhdhail phoblach mar rathaidean-iarainn, tramaichean, busaichean-tràilidh, busaichean is aiseagan, agus air carbadan dealanach le dràibhearan.

A bharrachd air an airgead mòr a bhiodh a dhìth gus carbadan fèin-dràibhidh a thoirt a-steach, tha Wolmar a’ meas gun cailleadh mu 1.6 millean dràibhearan proifeiseanta san RA an cuid obrach. A bheil sinn an da-rìribh ag iarraidh sin?

Tha duilgheadas prataigeach eile ann a tha Wolmar a’ comharrachadh: tha e gu math doirbh càraichean fèin-dràibhidh is càraichean àbhaisteach a’ ruith còmhla.  Mar sin, airson obrachadh gu ceart agus gus na buannachdan as motha fhaighinn à carbadan fèin-dràibhidh, dh’fheumadh carbadan fèin-dràibhidh a-mhàin a bhith air na rathaidean, no dh’fheumadh an dà chuid a bhith air an sgaradh bho chèile. A reir an ùghdair cuideachd, bhiodh e gu math doirbh siostam a lorg a bhiodh a’ freagairt an dà chuid air bailtean mòra agus air sgìrean dùthchail, rud a bhiodh ga fhàgail nas doirbhe càraichean fèin-dràibhidh a-mhàin a bhith ann.

Tha mi cinnteach gun tig barrachd charbadan fèin-dràibhidh a-steach mean air mhean ach chanainn gum bi iad air an cleachdadh ann am beagan suidheachaidhean ’niche’ a-mhàin seach anns a h-uile àite. Bidh iad nas coltaiche ri aona-rèilichean (monorails), siostaman còmhdhail aig puirt adhart, slighean-bus treòraichte (guided busways) no bàtaichean-falbhain seach mar phrìomh mhodh-còmhdhail na dùthcha nam bheachdsa.

Leugh an leabhar air Cristian Wolmar agus na creid an haidhp!

Alasdair

Air a phostadh ann an Uncategorized | Air a thagadh , , | Sgrìobh beachd

Beachd airson a’ ghàrraidh agam? #gàidhlig #gàidhlig

Chunnaic mi taigh anns na crìochan bho chionn beagan bhliadhnaichean far an robh fear anns na Crìochan air rathad-iarainn a thogail sa ghàrradh aige.

Chan eil mi idir a’ ciallachadh modail ach rathad-iarainn ceart! Bha e air seann taigh-stèisein – Saughtree – agus beagan den sheann rathad-iarainn a thogail.

Tha gu leòr de dhaoine aig a bheil gàrraidhean mòra a tha air meanbh-rathaidean-iarainn a thogail cuideachd.

Ach chunnaic mi rudeigin gu math eadar-dhealaichte air YouTube an latha roimhe- bhideo a rinneadh sna 1960an de dhuine a bha air loidhne bus-tràilidh a thogail anns a’ gharradh aige!  Bha e air bus-tràilidh a thogail aig 1/3 den mheud de bhus-tràilidh cheart. Nam biodh an gàrradh agam mòr gu leòr, dheanainn an aon rud!

Tha mi an dòchas gu bheil an tràilidh bus beag seo glèidhte ann an taigh-tasgaidh a-nis, no nas fheàrr, fhathast a’ ruith!

Alasdair

Air a phostadh ann an Uncategorized | 1 bheachd