Am Broc air slighe na fìrinne – turas dhan Bhatacan II #gàidhlig

Ged nach robh sinn air a bhith san Eadailt ach fad oidhche, dh’fhàg sinn an dùthaich tràth sa mhadainn agus chaidh sinn gu dùthaich eile . Cha robh sinn a’ dol fada, ge-tà, dìreach dhan Bhatacan.

Fhuair sinn an trèana gu Roma San Pietro, an stèisean as fhaisg air a’ Bhatacan. Cha do chosg e ach €1 an urra – rud a chuir iongnadh oirnn oir tha a’ cosg barrachd na sin a bhith a’ fiù ’s a’ coimhead air trèana ScotRail ann an Alba!

Bha fios againn gun robh sinn a’ dol gu doras Taighean-tasgaidh a’ Bhatacain seach gu Ceàrnag Pheadair ach bha e gu math doirbh a lorg agus choisich sinn timcheall air a’ Bhatacan taobh a-muigh a’ bhalla (am balla a chithear ann am Mission Impossible!) agus nuair a tha cabhag ort agus nuair a tha droch uisge ann, tha an dùthaich bheag seo a’ faireachdainn tòrr nas motha na tha i!

Vatican-City-Map-Detailed-View-768x586

A’ Bhatacan – tòrr nas motha na shaoileadh tu!

Bha sinn toilichte nuair a ràinig sinn an taigh-tasgaidh mu dheireadh thall airson ar turais. A bharrachd air a bhith a’ faicinn an taigh-tasgaidh, agus a’ Bhàisilig, bha sinn air turas sònraichte far am faiceamaid Gàraidhean na Bhatacain cuideachd – àite a tha prìobhaideach mar as àbhaist.  Nuair a tha dùthaich cho beag, tha e cudromach gum faigh thu cothrom gu leòr dhith fhaicinn agus chan e dìreach oisean dhìth!

Nuair a chaidh sinn a-steach dhan Bhatacan, bha e follaiseach gun robh sinn ann an dùthaich eadar-dhealaichte. Bha àireamhan clàraidh eadar-dhealaichte air na carabadan uile sa Bhàtacan agus chunnaic sinn càraichean poilis agus einnsein smàlaidh aig feachdan na Bhatacan. Tha bogsaichean puist airson Post Vaticane cuideachd – an t-seirbheis puist aig a’ Bhatacan agus tha iad a’ dèanamh nan Euros aca fhèin cuideachd. Agus gu dearbh, tha bratach aca cuideachd.

 

 

Chuir e iongnadh orm cho mòr sa tha na gàraidhean – tha iad tòrr nas motha na tha iad a’ coimhead air a’ mhapa agus chan eil iad idir cho còmhnard sa tha iad a’ coimhead. Tha iad loma làn ìomhaighean agus tha modail ann de shrine Lourdes.

Ged nach eil creideimh agam, bha ùidh shònraichte agam ann an shrine Lourdes oir ‘s ann a tha an sgrìobhadh air ann an Occitan. A rèir coltais, cha robh Fraingis aig an tè ris an do nochd Muire ann an Lourdes agus bhruidhinn Muire rithe san Occitan.

IMG_1457

A thaobh còmhdhail tha helipad ann agus cuideachd stèisean rèile. Tha an lìonra-rèile as lugha san t-saoghal aig a’ Bhatacan le dìreach aon stèisean agus beagan slatan de thrac! Ged nach robh cothrom gu bhith againn a dhol air trèana ann, bha mi an dùil gum faiceamaid an stèisean.

Vatican_City_Railway

Leughar barrachd mu rathad-iarainn a’ Bhatacain agus nam meanbh-stàitean eile sa phost-bloga seo – Trèana Dhè – Rathaidean-iarainn ann am mion-stàitean na h-Eòrpa.

Mar a thachair e, chan fhaca sinn an stèisean idir oir a rèir coltais, cha ghabh fhaicinn bhon ghàrradh!

Ged a tha stèisean sa Bhatacan, cha robh i ga chleachdadh cus agus airson iomadh bliadhna, cha robh seirbheis sam bith ann do luchd-siubhail, dìreach beagan bathair an siud ’s an seo. Dh’atharraich sin beagan bhliadhnaichean air ais, ge-tà, agus tha trèana a’ ruith ann gach Disathairne as t-samhradh mar phàirt de thuras eadar a’ Bhatacan agus Castel Gandolfo, dachaigh samhraidh a’ Phapa. Bu toil leam fheuchainn latha de na làithean.

Ach ged nach robh cothrom agam a dhol air rathad-iarainn a’ Bhatacan “slighe na fìrinne” mar a th’ agam air, bha cothrom gu bhith agam a dhol air bus-tràilidh nas fhaide air adhart air an aon latha!

Ri leantainn…

Alasdair

*Sa Ghaeilge, tha “sli na fìrinne” a’ ciallachadh bàs…

 

 

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn thall thairis, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , , , | Sgrìobh beachd

Thàinig, Chunnaic, thug buaidh! Turas dhan Ròimh 1 #Gàidhlig

Chaidh sinn dhan Bhaile Siorraidh – an Ròimh – bho chionn goirid gus coimhead air na h-àiteachan ainmeil – a’ Bhatacan, an Colosseum agus mar sin air adhart. Ach a bharrachd air sin, bha mi ag iarraidh na trèanaichean, tramaichean agus tràilidhean fhaicinn agus ionnsachadh mun t-siostam còmhdhail aca.

An Leonardo Express – an trèana eadar Roma Termini agus Port-adhair Leonardo Da Vinci

Thòisich an turas againn le plèana gu Amsterdam. Ged a bha sinn a’ dol gu dùthaich bhlàth ann an Ceann a Deas na h-Eòrpa, bha mi a’ leughadh leabhar air a’ phlèana mu eilean gu math fuar gaothach ann an iar-thuath na h-Eòrpa – na Blascaodaí ann an Èirinn. Leugh mi leabhar Peig ann an Eivissa (Ibiza) dhà no trì bliadhnaichean air ais is mar sin, an turas seo, cuir mi romhan the Western Island le Robin Flowers (Bláithin) an turas seo!

Bha am plèana againn air dheireadh a’ ruigsinn Amsterdam Schiphol agus bha againn ri ruith dhan ath phlèana. ‘S e port-adhair air leth fhèin mòr a th’ ann an Schiphol agus bha againn ri ruith gun sgur fad lethuair a thìde gus am plèana againn a ghlacadh agus is gann gun do ghlac sinn am plèana againn aig a’ cheann thall.

Nuair a ràinig sinn an geata mu dheireadh thall, bhruidhinn mi ri Sasannach a bha na sheasamh rim thaobh.

“Duilich a charaid” arsa e, “chan eil Dùidsis agam!”

Tha seo dìreach a’ dearbhadh gu bheil mo chuid Beurla a’ dol am miosad!

Nuair a ràinig sinn Port-adhair Leonardo Da Vinci, ghlac sinn an trèana dhan taigh-òsta againn. Tha roghainn ann eadar trèana luath gu meadhan a’ bhaile air €14 no trèana nas saoire gu iomall a’ bhaile air €8 Euro. Ghlac sinn an trèana shaor oir bha sinn ag amas air stèisean Trestevere seach air Termini – Glaschu Mheadhain na Ròimhe!

Bha dà rud cool mun turas. Sa chiad dol a-mach, ’s e trèana double decker a bh’ innte. San dàrna àite, tha adan sgoinneil aig stiùirichean nan trèanaichdean – gu math snasail agus seann sgoil!

Aig an stèisean, chunnaic sinn trama Ròmanach airson a’ chiad uair. Mar a bhiodh tu an dùil airson prìomh bhaile, tha measgachadh ann de dhiofar dhòighean còmhdhail – trèanaichean, meatro, busaichean agus fiù ‘s busaichean-tràilidh. Tha na prìsean gu math ìosail cuideachd – €1.50 airson 1 turas trèana/trama/meatro agus/no suas ri 100 mionaid air seirbheisean bus agus €7 airson tiocaid fad latha. Abair bargan an taca ri Alba!

Choisich sinn an uair sin dhan taigh-òsta agus mhothaich sinn gun robh dà stereotype mun Ròimh fìor. Sa chiad dol a-mach, bha na dràibhearan craicte agus cha robh iad a’ toirt mòran feart air na pedestrian crossings. San dàrna àite, tha am moped gu math mòr-chòrdte sa bhaile. Chunnaic sinn barrachd san Ròimh ann an lethuair a thìde na chunnaic mi nam bheatha ann an Alba.

Nuair a ràinig sinn an taigh-òsta, bha sinn toilichte fhaicinn gu bheil an Ròimh gu math coltach ri Glaschu oir bha àite air taobh eile na sràide a bha coltach ri gasworks Pròbhain! (Ach cha robh postair Mr Happy le “Glasgow’s Miles Better” ann gu mì-fhortanach….)

Às dèidh cuairt gu meadhan a’ bhaile agus turas air bus fosgailte an luchd-turais, rinn sinn air a’ Bhatacan. Tha mi beò-ghlacte le meanbh-stàitean – microstates – dùthchannan fìor bheag. Tha còig ann san Roinn Eòrpa, A’ Bhatican, Monaco, Andorra, San Marino agus Liechtenstein agus ’s e a’ Bhatacan an tè as lugha aca.

Nis, tha mi air Ceàrnag Naomh Pheadair fhaicinn air an TBh iomadh turas ach tha e coimhead gu math eadar-dhealaichte nuair a chì thu e an a-rìribh agus bha greis ann mus do thuig mi gun robh sinn ann!.

Ceàrnag Pheadair, A’ Bhatacan

Ged is e dùthaich fìor bheag a th’ anns a’ Bhatacan, chan eil mòran dhith fosgailte dhan t-sluagh. A bharrachd air Ceàrnag Pheadair, Bàislig Pheadair agus an Taigh-tasgaidh, tha a’ mhòr-chuid den dùthaich dùinte dhan phoball mar as trice.

Mar sin, bha mi air tiocaidean a chur air dòigh airson an ath latha airson a dhol air turas sònraichte de Ghàradh na Bhatacain gus am faicinn barrachd den dùthaich bhig sgoinneil seo!

Abair latha – ceithir dùthchannan ann an aon latha – Alba, na Tìrean Ìosail, an Eadailt agus a’ Bhatacan uile!

Ri leantainn…..

Alasdair

Air m’ i-pod: The Hooters One Way Home (1987). Pop-roc foirfe à Philidelphia!

An leabhar agam: The Western Island, Robin Flowers.

 

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn thall thairis, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , , , | Sgrìobh beachd

Subway Ghlaschu os cionn na talmhainn! #gaidhlig

Ma tha thu air a bhith ann an Ath Bruic/Ibrox bho chionn goirid, is dòcha gun do mhothaich thu gu bheil tòrr obair togail a’ dol air adhart eadar Stadium Rangers agus an Stèisean Poilis mòr.

‘S ann a tha iad a’ togail rathad-iarainn ùr.

1-Clockwork-orange-new-train

Tha trèanaichean ùra gu bhith aig an Subway agus thathar an dùil gun tig iad a Ghlaschu am-bliadhna fhathast. Feumar deuchainnean a dhèanamh air na trèanaichean ùra seo agus tha tòrr teicneòlas ùr ann ri dhearbhadh oir bidh na trèanaichean seo gun dràibhear.

Tha an loidhne ùr seo a’ ruith gu deas bho depot an t-Subway anns a’ Bhroomieloan gu faisg air an rathad-iarainn nàiseanta eadar Glaschu agus Pàislig.

Govan

Bho làrach-lìn RailScot

Bha loidhne rèile an seo roimhe – Meur-loidhne Bhaile Ghobhainn aig an robh stèisean ann an Ath Bruic agus ann am Baile Ghobhainn fhèin faisg air far a bheil Bun-sgoil Taobh na h-Aibhne suidhichte an-diugh. Dhùin stèisean Bhaile Ghobhainn air ais anns na 20an mar thoradh air co-fharpais bho na tramaichean ach bha stèisean Ath Bruic fosgailte gu 1967.

Ibrox deas_IMG_0828

Ibrox 1_IMG_0820

Loidhne deuchainn an t-Subway, Ath Bhruic

Bha loidhne deuchainn aig an Subway roimhe a chaidh a chleachdadh airson nan trèanaichean ùra a chaidh a thoirt a-steach ann an 1980. Cha deach a chleachdadh fad iomadh bliadhna ge-tà agus bha e ann an droch staid gus bho beagan mhìosan air ais.

test track

Mar a bha an loidhne deuchainn bho chionn 10 bliadhna

Tha seo uile a’ ciallachadh gum bi cothroman againn na trèanaichean ùra fhaicinn os cionn na talmhainn agus dealbhan a thogail.

Alasdair

Air a phostadh ann an Metrothan, rathaidean-iarainn, Subway Ghlaschu, Uncategorized | 1 bheachd

Jet Set Alasdair! Turas dhan Òban #gàidhlig

Gach turas a bhios mi air loidhne na Gàidhealtachd an Iar, bidh mi a’ smaoineachadh air ais do na 1980an nuair a bha mi nam bhalach. An àite a bhith nam shuidhe air trèana air a’ Ghàidhealtachd ann an 2019, tha mi air ais san t-Seòmar-caidil agam ann an taigh mo phàrantan ann an Siorrachd Lannraig mun bhliadhna 1987.

JSW 4

Tha adhbhar sònraichte ann airson seo. Tha siostam siognalaidh rèidio air an loidhne agus nuair a tha an trèana a’ conaltradh leis an neach-siognalaidh, nì e fuaim coltach ris an fhuaim a nì ZX Spectrum nuair a bhios e a’ luchdachadh suas geama bho theip. Ma tha thu nad shuidhe faisg air bothan an dràibheir, cluinnidh tu am fuaim binn brèagha ud agus bidh thu fhèin air ais sna làithean geala sin còmhla rium!

B’ iad sin na làithean a chàirdean! Manic Miner, Jet Set Willy, Chuckie Egg, Hungry Horace agus tòrr tòrr a bharrachd. Tha deagh chuimhne agam a bhith a’ cur seachad uairean a thìde aig an deasga agam ag èisteachd ris na Skids, It Bites, Gary Moore agus na Hooters is eile agus a’ cluich air an Speccy.

Gu dearbha, tha tòrr mu Rathad-iarainn na Gàidhealtachd an Iar a tha seann fhasanta ceart gu leòr, ach an turas seo, mhothaich mi gu bheil ScotRail air a bhith gu math trang ag ùrachadh rudan cuideachd is nach robh a h-uile rud mar a bha e ann an 1987.

Sin na bha mi a’ smaoineachadh Disathairne agus mi a’ dèanamh air an Òban air an trèana airson Cruinneachadh na Gàidhlig ann an Earra-Ghàidheil.

Nuair a ràinig mi Stèisean Sràid na Banrigh aig 5.00 Disathairne bu mhise a’ chiad duine a-staigh dhan stèisean. Mhothaich mi gun robh sgeadachadh an stèisein a’ tighinn air adhart gu math agus tha mi a’ coimhead air adhart ris an stèisean gleansach ùr a bhios tòrr nas motha cuideachd.

 

Chaidh mi air bòrd an 05.20 dhan Òban. ’S e rud ùr a tha sin cuideachd – trèana a tha a’ toirt cothrom dhut a bhith anns an Òban airson coinneamhan aig 9m – rud nach eil againn airson Glaschu/Dùn Èideann gu Inbhir Nis fhathast.

Bha an trèana fhèin – Clas 156 ‘Super Sprinter’ – air a sgeadachadh cuideachd le cathraichean is bùird is bratan-ùrlair ùr. Na bu chudromaiche, ge-tà, tha plugaichean dealain agus wifi ann – rud a tha gu math cudromach san latha a th’ ann airson daoine a dh’fheumas obrachadh air an trèana.

crion-làraich

Clas 156 – chaidh an togail ann an 1987 – anns a’ Chrìon-làraich

Anns na stèiseanan cuideachd, tha clàran-fiosrachaidh didseatach ùr a tha ag innse dhut cuine a bhios an ath thrèana agus bòrd fiosrachaidh didseatach mun chadalaiche, an Caledonian Sleeeper.

Le trèanaichean nas tràithe agus le wifi is dealan is leasachaidhean eile, tha fios gum bi barrachd dhaoine airson a dhol dhan Ghàidhealtachd an Iar air an trèana seach a bhith a’ siubhal sa chàr.

Rud eile a bha math, ’s e gun robh tràilidh ann le biadh is deoch fiù ’s air trèana 05.20. Mar as trice, chan eil a leithid air trèanaichean ScotRail a tha cho tràth sa mhadainn agus tha e sgoinneil cothrom a bhith agad cofaidh a cheannach – ged is e fìor droch chofaidh a th’ ann!

Tha mi air an turas seo a dhèanamh iomadh turas roimhe agus airson a’ chiad uair a thìde no dhà bha e gu math ceòthach ach às dèidh sin, air meur-loidhne an Òbain, bha e sgoineil a bhith a’ coimhead air a’ ghrian ag èirigh agus a bhith a’ faicinn nam beanntan is lochan uile.

‘S toil leam loidhne na Gàidhealtachd an Iar oir cha mhòr gach turas a bhios mi a’ siubhail oirre, chì mi cuideigin aig a bheil Gàidhlig agus mar sin, cha robh e na iongnadh nuair a chunnaic mi Rona Dhomhnallach bho Ghlaschu Beò a bha a’ dol dhan cho-labhairt cuideachd.

Uile gu lèir, ’s e turas sgoinneil air rathad-iarainn sgoinneil a bh’ ann. Thathar ag ràdh gur e loidhne a’ Ghearastan/Mhalaig as fheàrr a thaobh seallaidhean ach chanainn gu bheil Loidhne an Òbain a cheart cho math.

Ri leantainn…

Alasdair

Air a phostadh ann an A' Ghàidhealtachd, Gàidhlig, rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , , , , , , , , , | 2 beachd(an)

Is toil leam a’ Chuimrigh, is toil leam gach gleann! #Gàidhlig

Bha sinn anns a’ Chuimrigh bho chionn goirid airson làithean-saora ann an Caerdydd (Cardiff) far a bheil caraid againn a-nis a’ fuireach.

Bha turas inntinneach againn ann agus bha cothrom againn modh-chòmhdhail gu tùr ùr fheuchainn.  Chaidh sinn gu Bristol air a’ phlèana  agus an uair sin, rinn sinn air meadhan a’ bhaile air a’ bhus bhon phort-adhair. Chan e bus àbhaisteach a bha seo ach ‘bus-treòraichte’ no ‘guided bus’.

Bus_on_the_Cambridgeshire_Guided_Busway,_in_Longstanton,_Cambridgeshire,_England

Bus air slighe-bus thrèoraichte ann an Siorrachd Cambridge (Bho Wikipedia Commons)

 

Dè th’ ann am bus-treòraichte? ’S e a th’ ann ach bus a bhios a’ ruith air slighe-bus threòraichte – rudeigin a tha car coltach ri rathad-iarainn le trac de choncraid seach rèilichean iarainn. An àite a bhith a’ ruith air rathad-àbhaisteach, tha na busaichean a’ ruith air slighe leotha fhèin. Tha ‘cuibhleachan treòrachaidh’ no ‘guide wheels’ air a’ bhus a tha ga chumail air an trac.

Bhiodh slighean-bus àbhaisteach a tha sgaraichte bhon trafaig a cheart cho math mar as trice ach le slighean-bus treòraichte, tha rud beag nas lugha de thalamh a dhìth agus gu tric, tha iad air an togail far an robh seann rathad-iarainn. Ann an suidheachadh mar seo, tha rùm gu leòr ann airson slighe-bus treòraichte far nach biodh rùm gu leòr ann airson slighe-bus àbhaisteach.

A bharrachd air an t-siostam ann am Bristol, tha siostaman ann an Cambridge, Leigh-Salford-Manchester agus Luton gu Dunstable.

Bha am bus-treòraichte ach chanainn gum biodh rathad àbhaisteach do bhusaichean a-mhàin a cheart cho math agus gum biodh slighe-trama, rathad-iarainn no busaichean-tràilidh na b’ fheàrr.

An uair sinn, ràinig sinn Bristol Temple Meads, cridhe ìompaireachd rathad-iarainn a’ Ghreat Western, aig a bheil togalach fìor àlainn a tha coltach ri àrd-eaglais no caisteal (ged nach eil mòran na bhroinn!).

Rinn sinn air Caerdydd an an trèana agus taobh a-staigh trì cairteil na h-uarach agus às dèidh turas tro Thunail an t-Severn, bha sinn ann am prìomh bhaile na Cuimrigh.

Clas 165 aig Caerdydd Canalog

An trèana eadar Bristol agus Caerdydd

Bha rugbaidh a’ dol air adhart eadar a’ Chuimrigh agus an Eadailt bha tòrr deoch is sabaid a’ dol ann am meadhan a’ bhaile le poileas agus luchd-ambulans air feadh an àite – agus bha dìle bhàite ann cuideachd. Uile gu lèir, bha e mar nach do dh’fhàg sinn Glaschu!

An ath mhadainn ann an solas an latha agus leis an turadh ann, bha cothrom againn coimhead mun cuairt agus faicinn cho math ’s a tha am baile. Tha mi air a bhith ann an Caerdydd turas no dhà roimhe ach bha mi ann le m’ obair agus chuir mi seachad a’ mhòr-chuid den àm aig Bae Caerdydd/Bàgh Chaerdydd faisg air an t-Seanadh Nàiseanta. An turas seo, bha sinn ann am mheadhan a’ bhaile.

Tha Caerdydd sgoinneil oir:

  • Tha Cuimris air feadh an àite!
  • Tha na bùithtean math – tha meadhan a’ bhaile tòrr nas beòthaile na meadhan Ghlaschu no Dhùn Èideann agus chan eil an uiread idir ann de bhùithean dùinte eu-coltach ri Sràid Sauchiehall a tha cha mhòr na fàsach sna làithean seo. Tha tòrr bùithtean beaga ann sna h-arcades ann am meadhan a’ bhaile agus chan e dìreach na mòr-bhùithtean àbhaisteach.
  • Tha Seanadh na Cuimrigh ann!
  • Agus, a-rithist, tha tòrr Cuimris ri faicinn – agus chuala mi i cuideachd trì no ceithir tursan.

Chaidh sinn air an turas bus fosgailte do luchd-turais agus chaidh sinn dhan Chaisteil. Tha an caisteal gu math psychedelic agus gu math coltach ri Mount Stuart ann an Eilean Bhòid, a chaidh a thogail leis an aon duine,  Marcais Bhòid.

Nuair a bha na nigheanan trang a’ dèanamh rudan eile, rinn mi air Stèisean Sràid na Banrigh (seadh, coltach ri Glaschu, ’s e Queen Street agus Central a th’ air na prìomh stèiseanan!) leis an amas barrachd de lìonra rèile na Cuimrigh fhaicinn.

Cha robh cus tìde agam agus mar sin, chuir mi romham a dhol air na loidhnichean mu dheireadh ann an Caerdydd fhèin nach do dh’fheuch mi roimhe.

Thoisich mi le meur-loidhne Coryton agus chaidh mi an uair sin gu Radyr (no Radur sa Chuimris). Nuair a bha mi òg, bha tòrr de na h-ainmean-stèisean sa Chuimrigh a’ còrdadh rium, gu sònraichte Radyr agus Cathays.  Fhuair mi cothrom a dhol gu Radyr mu dheireadh thall ach ’s e briseadh dùil a bh’ ann an Cathays – shaoil mi gur ann mar ‘Cathays’ a chanadh tu e ach a rèir coltais, ’s ann a tha e air fuaimneachadh mar ‘Cat-hays’ – chan eil sin idir cho snog!

Stèisean Coryton, Caerdydd

Abair deagh dhùthaich! Is toil leam a’ Chuimrigh, is toigh leam gach gleann…

Alasdair

 

Air a phostadh ann an A' Chuimrigh, busaichean, rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Uncategorized | Air a thagadh , , , , , , , , , , , , | Sgrìobh beachd