Loidhne eile nan Crìochan #gàidhlig

Feithidh tu 45 bliadhna airson seirbheis rèile sna Crìochan agus an uair sin, thig dà aig an aon àm!

Stèisean Bhearaig

Bho 1969, chan eil stèisean rèile sam bith air a bhith anns na Crìochan, suidheachadh tàmailteach dha-rìribh.

Gu fortanach, tha an suidheachadh seo gu bhith ag atharrachadh a dh’aithghearr.

Tha tòrr a bhith anns na naidheachdan mu Rathad-iarainn nan Crìochan (Slighe a’ Waverley) eadar Dùn Èideann is Gala/Tweedbank a dh’fhosglas ann an 2015.

Chaidh fhoillseachadh cuideachd bho chionn goirid, ge-tà, gum bi stèisean eile san sgìre mun bhliadhna 2016: seo Reston air Prìomh-loidhne a’ Chosta an Ear (ECML) eadar Dùn Bàrr is Bearaig. Bidh stèisean eile ann aig Linton an Ear ann an Lodainn an Ear cuideachd agus thèid na stèiseananan ùra seo a fhrithealadh le seirbheis ionadail ùr aig ScotRail eadar Dùn Èideann is Bearaig.

Cha robh trèana sam bith aig ScotRail a’ stad aig Dùn Bàrr gu 2010 agus mar sin, ‘s e East Coast a bhios a’ stiùireadh an stèisean. Tha seo gu bhith ag atharrachadh ge-tà agus tha e gu bhith air a stiùireadh le ScotRail san àm ri teachd. Tha seo a’ ciallachadh gum bi soidhnichean Gàidhlig ann. Yay!

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh | Sgrìobh beachd

Cofaidh is Craic ann an Glaschu #gàidhlig @CoffeeAndCraic

Mar as trice, bidh mi a’ coimhead air tursan rèile gu math fada air a’ bhloga seo ach chaidh mi air turas goirid ach fìor mhath Disathairne.

Ionad Taisbeanaidh (EXG)

Ghabh mi an trèana bho Ghlaschu Mheadhain gu Ionad Taisbeanaidh (far a bheil soidhne Gàidhlig ùr air a dhol suas bho chionn goirid) agus choisich mi gu Sràid Elderslie faisg air làimh airson a dhol gu Coffee and Craic, a’ bhùth cofaidh ùr airson coimhearsnachd Ghàidhlig Ghlaschu.

Air an t-slighe, chaidh mi gu Glaschu Mheadhain (ìre ìosal – GCL) agus bha e gu math gu math trang. Dh’fhaighnich mi do chuideigin “càite a bheil a h-uile duine a’ dol?”

“Dhan Hydro a dh’fhaicinn Nicola”.

“Cò Nicola?” Dh’fhaighnich mi agus mi a’ smaoineachadh gun robh e a’ bruidhinn air rionnag pop air choireigin a bha gu bhith a’ dèanamh consairt.

“Prìomh Mhinistear Nicola” arsa e. Nach mi a bha a’ faireachdainn gòrach!

Co-dhiù, cha b’ e poilitigs a bha romhainn ach cànan is cofaidh!

Tha Cofaidh is Craic gu math gu math faisg air Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu agus ruigear e an dàrna cuid bho Stèisean Ionad Taisbeanaidh (EXG – ma tha thu a’ tighinn bho Stèisean a’ Mheadhain) no bho Charing Cross (CHC – ma tha thu a’ tighinn bho Stèisean Sràid na Banrighinn).

‘S e bùth cofaidh snog a th’ ann an Cofaidh is Craic a chaidh a mhaoineachadh tro crowdfunding (maoineachadh-sluaigh?) mar iomairt shòisealta. Agus abair thusa gun robh feum air a leithid! Tha na mìltean de luchd-labhairt is luchd-ionnsachaidh Gàidhlig ann an Glaschu ach cha robh àite cruinneachaidh aig a’ choimhearsnachd gu ruige seo. Tha tachartasan Gàidhlig ann ceart gu leòr, ach tha e cudromach gum bi cothroman coinneachaidh neo-fhoirmeil ann cuideachd.

‘S e bùth gu math uaine a tha seo cuideachd, a’ cleachdadh stuth air a shuas-chuairteachadh (upcycled) agus ailtireachd-sgudail (junktecture) a bharrachd air biadh is cofaidh bho chompanaidhean ionadail.

Cha robh mi ann ach airson uair a thìde no mar sin ach chunnaic mi daoine le Gàidhlig bho thùs, pàrantan le clann anns an sgoil agus luchd-ionnsachaidh ann fhad’s a bha mi ann.

Mholainn Cofaidh is Craic gu mòr agus bu chòir do gach duine aig a bheil Gàidhlig – no a tha ga h-ionnsachadh – a dhol ann gu tric is minig!

Alasdair

 

Air a phostadh ann an Gàidhlig | 1 Comment

Cumhachdan ùra dhan Chuimrigh #gàidhlig

Tha tòrr air a bhith anns na naidheachdan bho chionn goirid mu chumhachdan ùra do Phàrlamaid na h-Alba. An robh fhios agad, ge-tà, gu bheil Seanadh na Cuimrigh gu bhith a’ faighinn cumhachd cudromach ùr a dh’aithghearr cuideachd?

Tramffordd y Gogarth, Llandudno

Tramffordd y Gogarth, Llandudno

Dh’aithris mi às t-Samhradh gun robh fèin-riaghaladh air piseach a thoirt air seirbheisean rèile na Cuimrigh agus gun robh deasbad a-nis ann am bu chòir barrachd chumhachdan a bhith aig Seanadh Nàiseanta na Cuimrigh air rathaidean-iarainn.

Dh’fhiollsich Riaghaltas na RA na bu thràithe an t-seachdain seo gum biodh cead-ruith (franchise) airson franchise rèile na Cuimrigh is nan Crìochan air a thiomnadh (devolved) gu Seanadh na Cuimrigh mar a tha seirbheisean ScotRail do Phàrlamaid na h-Alba mar-thà.  Deagh naidheachd!

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, Uncategorized | Air a thagadh , , , | Sgrìobh beachd

A bheil càirdean dealanach? #gàidhlig

Bus dealanach taobh a-muigh Taigh-tasgaidh Taobh na h-Aibhne

Bus dealanach taobh a-muigh Taigh-tasgaidh Taobh na h-Aibhne

Chunnaic mi rud a chuir iongnadh mòr orm an latha eile agus mi a’ coiseachd seachad air an Armadillo – bus dealanach.

Rinn mi beagan rannsachaidh air-loidhne air na busaichean às dèidh làimh. Chaidh dà bhus dhealanach a cheannach am-bliadhna le taic bhon Riaghaltas airson slighe 100 eadar Cearnag Sheòrais, an SECC agus Taigh-tasgaidh Taobh na h-Aibhne. Ged a tha busaichean hybrid cumanta gu leòr ‘s e busaichean làn dealanach a th’ anns an fheadhainn seo: thèid am plugadh a-steach air an oidhche agus obrachaidh iad fad an latha air an charge sin.

Ach cha robh e math gu leòr dìreach a bhith a’ leughadh mun deidhinn ge-tà – bha mi airson bus dealanach fheuchainn. Cho-dhùin sin gum biodh e snog a dhol air turas gu Taigh-tasgaidh Taobh na h-Aibhne agus às dèidh turas dhan bhaile air a’ Phlatapas Mhall (trèana Chànal Phàislig), ghlac sinn am bus ann an Ceàrnag Sheòrais.

Bus dealanach, An t-Armadillo, Glaschu

Bus dealanach, An t-Armadillo, Glaschu

Cò ris a bha e coltach? Sàmhach! Sàmhach fhèin. Is gann gun robh fuaim sam bith ri cluinntinn air an taobh a-staigh no air an taobh a-muigh. Bha an luathachadh (acceleration) do-chreidsinneach – tòrr nas luaithe na bus dìosail agus abair gun robh g-force ann!

Mholainn turas air a’ bhus dhealanach do dhuine sam bith. Tha mi an dòchas gum bi am pìleat seo soirbheachail is gum faic sinn barrachd bhusaichean mar seo san àm ri teachd. Chaill Glaschu na tramaichean ann an 1962 agus na busaichean-tràilidh ann an 1967 – tha an t-àm ann còmhdhail dhealanach uaine ghlan fhaicinn air sràidean a’ bhaile a-rithist.

Alasdair

Air a phostadh ann an busaichean, busaichean-tràilidh | Air a thagadh , , | 5 Comments

Cathair-bhailtean gun chàraichean #gaidhlig

Leugh mi aiste fìor inntinneach mu bhailtean mòra gun chàraichean an latha roimhe.

‘S fhiach a leughadh oir tha tòrr bheachdan ann air mar a nì sinn bailtean mòra nas fheàrr tro chòmhdhail phoblach nas fheàrr, planadh nas fheàrr agus àiteachan poblach nas fheàrr.

Is fìor thoil leam cathair-bhailtean* – gun sònraichte Glaschu, Dùn Èideann, Beál Feirste, Caerdydd, An Caisteal Nuadh agus Lunnainn. Chan ann dhomhsa idir a tha a’ bheatha dhùthchail. ’S fheàrr leam iomadachd is traingead na cathrach le diofar rudan daonnan a’ tachairt is tòrr rudan ri dhèanamh fad an t-siubhail. Is toil leam cuideachd gu bheil coimhearsnachd ann ma tha thu ga iarraidh ach aig an aon àm gu bheil tòrr anonymity (neo-ainmeachd?) agad cuideachd ma tha thu ag iarraidh sin.

Ach mar a dh’aithris an aithisg, tha cus chàraichean sna bailtean mòra. Chan e a-mhàin gu bheil na bailtean tro thrang le càraichean, ach gu bheil na bailtean air an dealbhadh a rèir feumalachdan nan dràibhearan.

Tha e cudromach airson mathas beatha gum bi nas lugha de chàraichean anns na bailtean mòra ach tha e cuideachd deatamach airson adhbharan na h-àrainneachd. Mar a chunnaic sinn an t-seachdain seo fhèin, tha barrachd is barrachd fianais ann gu bheil atharrachadh clìomaid a’ tachairt nas luaithe nas bha sin an dùil agus a rèir coltais, chan eil Alba air na targaidean carboin reachdail a choilionadh am-bliadhna.

Dè nì sinn ma-thà?

Seo na molaidhean agam airson cathair-bhailtean na h-Alba:

Busaichean:

Aig an ìre seo, tha seirbheisean bus sgoinneil ann an Dùn Èideann ach gu math truagh sna cathraichean eile. San fharsaingeachd, tha iad daor, agus tha a h-uile rud caran troimhe a chèile le tòrr diofar chompanaidhean an-sàs ann agus tha e doirbh fiosrachadh a lorg mu dheidhinn seirbheisean. Tha barrachd co-òrdanachaidh a dhith.

  • Ath-riaghlaich (re-regulate) seirbheisean bus agus no cuir ann an seilbh na cathrach (municipalise) iad. Tha na seirbheisean bus as fheàrr ann am bailtean far a bheil iad air an riaghladh agus/no anns an roinn phoblaich (Lunnainn, Beál Feirste, Dùn Èideann). Tha na h-àireamhan ag èirigh ann an Dùn Èideann is Lunnainn ach a’ crìonadh ann am bailtean eile.
  • Ma bhios ath-riaghladh ann, ge b’ e cò leis a tha na busaichean, bu chòir aon sgeama-datha, siostam thiocaidean, mapa, app agus mar sin air adhart a bhith aig airson a h-uile bus anns a’ chathair sin. Ann an Lunnainn tha na busaichean gan ruith le diofar chompanaidhean às leth Transport for London ach chan eil sin gu diofar don neach-siubhail oir tha iad uile dearg is ‘s e an aon chosgais a bhios ann.
  • Lùghdaich faraidhean.
  • Bu chòir busaichean a bhith saor is an asgaidh airson clann fo 10 bliadhna a dh’aois mar a tha iad ann an Lunnainn.
  • Bu chòir clàran-fiosrachaidh dealanach a bhith aig gach stad-bus agus air gach bus.
  • Bhiodh e feumail nan robh wifi air a h-uile bus.
  • Bu chòir pàigheadh a bhith le cairt a-mhàin mar a tha a’ tachairt ann an Lunnainn gus tìde a shàbhaladh.

New Bus for London/New Routemaster/Borismaster

Rathaidean-iarainn:

Aig an ìre seo, chan eil seirbheisean rèile tric gu leòr, tha a’ mhòr-chuid de na seirbheisean rèile a’ stad  ro 23:00 agus chan eil trèanaichean idir ann Didòmhnaicih air tòrr loidhnichean.

  • Dealanaich (electrify) gach rathad-iarainn coimiutair ann am mòr-sgìre Ghlaschu. Tha a’ mhòr-chuid dealanach mar-thà is mar sin, chan e obair ro mhòr a t ha seo.
  • Àrdaich tricead nan seirbheisean gu co-dhiù 4 trèana gach uair air gach loidhne coimiutair ann am mòr-sgìre Ghlaschu. Cuir branding air dòigh coltach ris an Overground ann an Lunnainn.
  • Cuir trèanaichean air dòigh gu co-dhiù meadhan oidhche air na loidhnichean coimiutair agus eadar Glaschu is Dun Èideann.
  • Ruith trèanaichean air gach loidhne air Didòmhnaich gus an dèan daoine siopadaireachd ann am meadhan a’ bhaile seach ann an ionadan siopaidh air an iomall.

Subway Ghlaschu

Còmhdhail cheangailte:

  • Thoir a-staigh cairt tapaidh (smartcard) coltach ris an Oyster ann an Lunnainn airson trèanaichean, busaichean, agus subway. Bu chòir auto top-up a bhith air cho math ri cap air nas urrainn dhut cosg air ann an aon latha.
Tha feum againn air seo ann an Alba cuideachd!

Tha feum againn air seo ann an Alba cuideachd!

San fhad-ùine:

  • Thoir a-steach cìsean rathaid agus cìsean air àiteachan pàrcaidh ann an ionadan siopaidh taobh a-muigh nam bailtean. Bhiodh an t-airgead seo air a chosg air còmhdhail.
  • Thoir air ais tramaichean is busaichean-tràilidh.is fosgail/ath-fhosgail rathaidean-iarainn is stèiseanan (m.e Sub Dhùn Èideann).

Alasdair

*San dol seachad, chan eil mi idir idir a’ gabhail ris gur e cathair-bhaile a th’ ann am Peairt no Sruighlea ged a tha iad a’ cur sin orra fhèin! Sruighlea gu seachd sònraichte! Sruighlea? Na chathair-bhaile?

Air a phostadh ann an Uncategorized | Sgrìobh beachd