Feumaidh mi seann Bhaile Durham fhàgail #gàidhlig

Bubblecar air Rathad-iarainn Weardale

Bidh sinn gu tric a’ dol gu ceann a tuath Shasainn air saor-làithean – Sgìre nan Loch, An Caisteal Nuadh, Northumberland agus Schd York a Tuath. An turas seo, ge-tà bha sinn airson àite ùr fheuchainn.

Mar sin, rinn sinn air Schd Durham an turas seo. Cha robh cus eòlais agam air an sgìre.

 

Alasdair, Jenny agus Ciorstaidh air mullach Cathair-eaglais Durham

Air mullach Cathair-eaglais Durham

Nis, tha tòrr rudan a tha math mun sgìre:

Chan aithne dhomh ach dithis às an sgìre agus tha Gàidhlig aig an dithis aca.

  • Tha e anns a’ mheadhan ma tha thu ag iarraidh a dhol gu tòrr diofar àiteachan ann an Northumberland agus An Caisteal Nuadh a bharrachd air Schd Durham fhèin.
  • Tha ainmean-àite sgoinneil ann, nam measg No Place, Bearpark agus Pity Me.
  • Tha baile Durham fhèin fìor mhath le bùithtean beaga snoga agus Cathair Eaglais a tha sgoinneil fhèin. Nas fhèarr na sin, faodaidh tu tùr na h-eaglaise a shreap. (Rabhadh: dìreach feuch gun smaoineachadh mun òran olc sgriosail sgreamhail uamhasach “I Gotta Leave Old Durham Town” le Roger Whittaker fhad’s a bhios tu ann an Durham…)
  • Tha na Durham Dales fìor mhath – coltach ris na North Yorkshire Moors.
  • Tha tòrr mòr rathaidean-iarainn ann ann/faisg air Schd Durham: Weardale, Tanfield, South Tynedale, Taigh-tasgaibh Shilton agus Taigh-tasgaidh Beamish.

Chaidh sinn an tòiseach dhan Weardale. ‘S e rathad-iarainn beag snog a tha seo a tha a’ ruith eadar Stanhope agus Wolshingham. Chaidh ath-fhosgladh mar phròiseact gus rathad-iarainn ceart a thogail ann an Weardale eadar Bishop Aukland agus Eastgate a bheireadh seachad còmhdhail poblach dhan sgìre.

 

 

Thòisich an iomairt gu math ach gu mì-fhortanach, cha do shoiribhich leis an iomairt san ùine fhada agus aig an àm seo, tha iad dìreach a’ toirt seachad seirbheis goirid airson luchd-turais is spotairean-trèana. Ach ged nach eil e a’ toirt seachadh seirbheis poblach làitheil cunbhalach air an loidhne air fad, tha an loidhne air fad ga cleachdadh airson seirbheisean bathair agus tha na seirbheisean “heritage” aca fìor mhath.

Tha na stèiseanan uamhasach spaideil agus ann am fìor dheagh chor. Tha na seirbheisean gan ruith le “Bubblecar” (Clas 122).

Tha na seallaidhean air an loidhne math dha-rìribh agus tha an luchd-obrach air leth snog. Mholainn gu mòr e.

Ri leantainn….

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte | Air a thagadh | Sgrìobh beachd

Ged ’s fhada a-muigh Barraigh, ruigear e! #gàidhlig

Uaireannan bidh mi a’ gabhail truas ri loidhne an Òbain.

Bidh a h-uile duine ag ràdh gur e “turas rèile mòr an t-saoghail” a th’ ann an Loidhne na Gàidhealtachd an Iar, ach mar as trice, thathar a’ bruidhinn mun mheur don Ghearasdan/Malaig seach meur an Òbain.

Tha mi fada den bheachd gu bheil am meur dhan Òban a cheart cho math. Chan eil Mòinteach Rainteach ann ceart gu leòr ach tha e doirbh smaoineachadh air sealladh a tha buileach cho math ri Loch Obha.

 

 Stèisan an Òbain (OBN)

Stèisean an Òbain

Tha barrachd trèanaichean air an loidhne a-nis – 6 san latha Diluain-Dihaoine anns a’ chlàr-ama Samhraidh ùr. Tha àireamh an luchd-cleachdaidh air a bhith a’ fàs mean air mhean sna beagan bhliadhnaichean mu dheireadh agus tha teansa ann gum bi trèanaichean sònraichte ag amas air luchd-turais san ath chead-ruith (franchise) airson ScotRail.

Bha mi air loidhne an Òbain bho chionn goirid is mi a’ dèanamh air Barraigh air an aiseag. Chòrd e rium glan mar as àbhaist. Ceithir uairean de shàmhchair is de dheagh sheallaidhean.

 

An t-Òban

Chan eil ach aon ghearan agam mu rathad-iarainn an Òbain, ‘s e sin gun deach an togalach stèisean Bhictorianach sa bhaile aig an robh mullach glainne agus coltas snasail, a leagail sna 1980an agus togalach beag grànda a chur na àite.

Chuir mi seachad dà uair a thìde san Òban agus bhuail e orm cho eadar-dhealaichte sa tha ìre follaiseachd na Gàidhlig ann an diofar bhailtean air a’ Ghàidhealtachd. Anns an Òban (ann an Comhairle Earra-Ghàidheal is Bhòid) tha barrachd soidhnichean dà-chànanach na tha ri fhaicinn ann an cha mhòr àite sam bith eile air tìr-mòr.

 

 Soidhnichean dà-chànanach san Ògan

Dà-chànanas san Òban

Tha gu leòr soidhnichean Gàidhlig rim faicinn anns a’ Ghearastan (ann an Comhairle na Gàidhealtachd) cuideachd ach nuair a thèid thu gu Inbhir Nis – prìomh-bhaile na Gàidhealtachd a tha a-nis na chathair-bhaile, chan eil an uiread ann idir. Agus ‘s e glè bheag de Ghàidhlig a chì thu idir anns an Aghaidh Mhòr, ged a tha am baile cho cudromach do luchd-sreap is luchd-turais. Carson a tha an “crannchur còd-puist” seo  ann?

B’ e seo a’ chiad turas agam gu Barraigh agus abair gu bheil an seann-fhacal fìor “ged ‘s fhada a-muigh Barraigh, ruigear e!”. Ged a bhios an turas a’ toirt còig uairean a thìde (no còig uairean an uaireadair mar a chanadh na Barraich), ’s fhiach e!

 

DSCN9778

Bha deagh thuras agam air an MV Fear-cinnidh agus chunnaic mi Muile is Lios Mòr is Àird nam Murchan air a’ chiad leth den turas agus an uair sin, cha robh càil idir ri fhaicinn ach a’ mhuir fhèin gus am faca mi Barraigh.

Mar a thachair e, bha Balaich Bhatarsaigh air a’ bhàta agus chluich iad sa bhàr airson a’ mhòr-chuid den turas.

Tha mi air a bhith anns na h-Eileanan Siar uile a-nis (uill, na h-eileanan mòra co-dhiù – Leòdhas, na Hearadh is. Uibhist) ach ‘s e Barraigh a chòrd rium a bu mhotha.  Tha na machraichean gu sònraichte brèagha agus an t-àite loma-làn flùraichean. Tha na tràighean fìor mhath cuideachd, gu h-àraid tràighean Bhatarsaigh a tha coltach ris a’ Charibbean – agus a bha cuideachd a cheart cho blàth air an latha a bha mi ann. Tha Bàgh a’ Chaisteil uamhasach snog le Caisteal Chiousmuil sa bhàgh agus eaglais bhrèagha Reul na Mara a seasamh air cnroc os cionn a’ bhaile.

Eaglais Reul na Mara, Barraigh

‘S e eadar-dheanalchadh eile a mhothaich mi bho na h-eileanan eile gu bheil craobhan gu leòr ann an pàirtean den eilean – rud nach eil cho cumanta sna h-eileanan siar.

Bhatarsaigh

Ged a chaidh mi ann air an trèana is bàta, thill mi air a’ phlèana. Seo fear de na tursan plèana as fheàrr san t-saoghal leis a’ phlèana a’ cleachdadh na Tràighe Mòire mar raon-laighe. Bha deagh latha ann agus chunnaic mi Rùm, Eige, Colla, Muile, an t-Òban agus Arainn air an t-slighe dhachaigh.

Port Adhair Bharraigh, An Tràigh Mhòr

Mura robh thu ann am Barraigh, bu chòir dhut a dhol ann!

Rabhadh! Port Adhair Bharraigh

Alasdair
An t-slighe air fad: DUM-GLC, GLQ-OBN, OBN-CTB (bàta). BRR-GLA (plèana), GLA-GLC (bus), GLC-DUM.
Air m-iPod: Irreligiosophy (podcast), Cognitive Dissonance (podcast)

Air a phostadh ann an A' Ghàidhealtachd, Gàidhlig, rathaidean-iarainn | Air a thagadh , , , , | Sgrìobh beachd

Bho Chaerdydd gu Baile Bhòid #gàidhlig

An robh fhios agad gu bheil an t-aon ainm air prìomh stèiseanan Chaerdydd/Cardiff sa th’ air prìomh stèiseanan Ghlaschu – Queen Street is Central?

Agus coltach ri Glaschu, is e Central, no Caerdydd Canalog an stèisean as motha.

A bharrachd air seo, tha lìonra mòr dè loidhnichean suburbach ann cuideachd mar a chithear ann an Srath Chluaidh.

 

De Cymru

 

Cha robh cothrom agam a dhol air cus de na trèanaichean ionadail nuair a bha mi sa Chuimrigh bho chionn goirid ach bha mi gu sònraichte airson loidhne Bae Caerdydd (Bàgh Chaerdydd) fhaicinn. ‘S e loidhne ghoirid air seo a tha dìreach mìle a dh’àite le càr-rèile Clas 153 (sin trèana le dìreach aon charbad) a bhios a’ dol eadar meadhan a’ bhaile agus Bae Caerdydd faisg airSeanadh na Cuimrigh fad an latha. Bidh trèana ann gach 12 mionaidean.

153 320, Bae Caerdydd (CDB)

Is bochd nach eil stèisean mar seo aig Pàrlamaid na h-Alba ann an Cnoc na h-Abaide….

Tha an Seanadh ri taobh sgìre air a bheil Butetown – “Baile Bhòid” na Cuimrigh! Tha an t-ainm a’ comharrachadh gun deach an sgìre a thogail an toiseach le Marcais (Marquess) Bhòid. ‘S e sgìre gu math ioma-chultarach a th’ ann le coimhearsnachd mhòr de Shomalaich .

Ri taobh sgìre Butetown a tha gu math bochd, tha sgìre Bae Chaerdydd a tha gu math gu math beartach le bùithtean, taighean-bìdh is taighean-sinnse daora. ‘S e àite beòthail brèagha a th’ ann le tòrr ri dhèanamh agus le sealladh sgoinneil den bhàgh.

Ma tha thu dèidheil air Dr Who is Torchwood, chan eil àite sam bith eile air an t-saoghal a tha cho math. Fhuair mi fèineag ri taobh Tùr Torchwood agus lorg mi plac a tha a’ comharrachadh Ianto Jones aig Torchwood.

Fèineag Torchwood!

Às dèidh latha sgoinneil ann an Caerdydd ann am meadhan a’ bhaile is ann am Bae Caerdydd, rinn sinn air Y Mochyn Du, taigh-sinnse na Cuimris airson deochag agus dh’òrdaich mi pinnt ann an droch Chuimris!

An ath latha, rinn sinn air Casnewydd/Newport. Thuirt a h-uile duine à Caerdydd gun robh Casnewydd air leth garbh agus grod ach chòrd an t-àite rium glan. Tha am baile feumach air leasachadh eaconomach ceart gu leòr ach tha deagh spiorad san àite is tha e car coltach ri Glaschu.

150 206, Casnewydd (NWP)

Chaidh sinn a-mach gu pinnt ann an Casnewydd agus chuir e iongnadh mòr orm nach do chosg pinntean lagair ach £2.10. Tha co-dhiù 15 bliadhna bho bha e cho saor sin ann an Glaschu no Dùn Èideann!

Tha a’ Chuimrigh sgoinneil. Tha e daonnan na bhrosnachadh mòr dhomh Cuimris fhaicinn is a chluinntinn sa h-uile àite agus a’ faicinn cho soirbheachail sa tha fèin-riaghladh air a bhith dhan dùthaich. Tha mi an dòchas nach bi e fada gun an till mi is gun siubhail mi air barrachd de na rathaidean-iarainn – mòr is beag!

Alasdair

Tùr Torchwood

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh , , , , | Sgrìobh beachd

Trèanaichean beaga sgoinneil na Cuimrigh #gàidhlig

An turas mu dheireadh a bha mi ann an Caerdydd (Cardiff) chaidh mi ann air a’ phleana. Chaidh sinn bho Phort Adhair Dhùn Èideann gu Port Adhair Eadar-Nàiseanta Caerdydd ach ‘s ann a chaidh mo bhagaichean gu Valencia! Buidhe dhaibh – is bochd nach robh cothrom agam a dhol a dh’Alicante còmhla riutha!

An turas seo, airson a bhith nas uaine – agus gus greim teann a chumail air mo chuid threalaichean – chaidh mi ann air an trèana.

Bha sinn ann am Bristol an oidhche roimhe agus an mar sin, chan e turas ro fhada a bh’ann. Chaidh sinn ann tro thunail an t-Severn – tunail a tha 4 mìle a dh’fhaid – agus chunnaic mi a’ chiad soidhne dà-chànanach ann an stèisean Ceann-rèile Tunail Severn (Cyffordd Twnnel Hafren -STJ).

20140616-225336-82416435.jpg

Chaidh sinn gu Casnewydd (Newport) an toiseach. Bha sinn a’ fuireach còmhla ri mathair mo cho-obraiche Marc ann an gleann tuath air a’ bhaile. Ged a bha mi ann an Caerdydd agus ann an costa a tuath na Cuimrigh, b’ e seo a’ chiad turas agam do na valleys agus abair gun do chòrd e rium a bhith a’ fuireach ann an sràid-bhaile anns na glinn.

20140616-225754-82674177.jpg

Airson a dhol dhan t-Seanadh, ghlac sinn an trèana gu Caerdydd ann an Crosskeys air loidhne Ebbw Vale (Rheilffordd Cwm Ebwy) e rathad-iarainn gu math ùr a tha seo, a chaidh ath-fhosgladh le Riaghaltas na Cuimrigh ann an 2008.

Tha Seanadh na Cymru air a bhith a’ comharrachadh 15 bliadhna de dh’fhèin-riaghaladh bho chionn goirid agus tha seo na dheagh eisimpleir den eadar-dhealachadh a rinn an Cynulliad dhan dùthaich.

Tha Riaghaltas na Cuimrigh air a bhith gu math gnìomhach a thaobh rathaidean-iarainn bho thòisich fèin-riaghaladh ann an 1999. A bharrachd air loidhne Ebbw Vale, chaidh loidhne Vale of Glamorgan ((Bro Morgannwg) ath-fhosgladh ann an 2005.

20140616-231428-83668287.jpg
Stèisean Chasnewydd – NWP

Nuair a chaidh na rathaidean-iarainn a chur dhan roinn phrìobhaidich an tòiseach, bha an dùthaich air a sgaradh eadar diofar franchises. Le taic bhon t-Seanadh, chaidh aon franchise a chruthachadh airson seirbheisean rèile sa Chuimrigh a tha coltach ri ScotRail againn fhèin. Chuir an Riaghaltas barrachd seirbheisean air dòigh eadar taobh taobh tuath is taobh deas na Cuimrigh cuideachd gus an dùthaich aonachadh barrachd.

Agus tha Riaghaltas na Cuimrigh ag ràdh gum bu chòir dhan franchise rèile anns a’ Chuimrugh a bhith fo smachd Caerdydd seach Westminster. Chì sinn dè thachras.

Chaidh mi gu Caerdydd mu dheireadh ann an 2005 le m’obair gus ionnsachadh mu Sheanadh Nàiseanta na Cuimrigh – Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Coltach ri Pàrlamaid na h- Alba, cha robh a thoglach fhèin aig an t-Seanadh nuair a dh’fhosgail e.

20140616-231940-83980255.jpg
Seanadh na Cuimrigh – Y Pierhead is y Senedd.

Tha tòrr air atharrachadh bhon turas mu dheireadh a bha mi ann. Dh’fhosgail togalach an t-Seanaidh ann an 2006 agus ann an 2011 bhòt muinntir na Cuimrigh airson cumhachd a thoirt dhan t-Seanadh prìomh reachdas (prìmary legislation) a dhėanamh – mar a nì Pàrlamaid na h-Alba is Seanadh Èireann a Tuath. Bhòt an dùthaich gu làidir (63%) airson an atharrachaidh seo, suidheachadh a bha gu math eadar-dhealaichte bho 1997 nuair a bha an reifreann ann air am bu chòir Seanadh Nàiseanta a bhith ann agus a bhuannaich Yes le nas lugha na 7,000 bhòt.

Ri leantainn…

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh | 2 Comments

Turas gu Briostó/Bryste/Bristol – baile a tha cho math is gu bheil trì ainmean air! #gàidhlig

Gus an t-seachdain sa chaidh, cha robh mi ann am Bristol ach aon turas riamh agus cha deach sin ro mhath.

Bha mi a’ dèanamh air coinneamh ann am Bath c1998 às dèidh oidhche mhòr le Comann Ceilteach Oilthigh Dhùn Èideann. Oidhche air leth mòr. Bha oidhche ‘caise is fìona’ againn agus dh’òl mi fada fada cus. Dh’òl is a h-uile duine eile! An uair sin chaidh sin dhan Royal Oak airson deochag no dhà eile, rud a tha daonnan na fhìor dhroch idea.

Bha sinn uile math air òl sna làithean sin ceart gu leòr ach dh’òl sinn uile fada cus – fiù’s a rèir slatan tomhais Comainn Cheiltich Oilthigh Dhùn Èideann agus thachair rudan cho sgainneileach air an oidhche sin is nach eil mi a’ dol a dh’aithris orra an seo – eadhan às dèidh 16 bliladhna!

Ìomhaigh eagallach, Bristol Temple Meads (BRI)

Ìomhaigh eagallach, Bristol Temple Meads (BRI)

Co-dhiù, chaidh mi dhachaigh mu dhà uair sa mhadainn agus bha agam ri èirigh airson bus aig mu còig uairean. Mar sin, tha fios nach robh mi a’ faireachdainn ro mhath air an turas bus fada an ath latha. Nas miosa na sin, bha mi air dìochuimhneachadh gun do chuir cuideigin an caise air fad a bha air fhàgail sa bhaga agam a chionn ‘s gu bheil mi cho deidheil air caise. Cha robh mi cho deidheil air caise an ath latha, ge-tà, is sinn air an M6 a’ dol tro Birmingham air bus air leth teth agus samh a’ chòin a’ tighinn dhen bhaga agam!

Nuair a ràinig sinn Bristol mu dheireadh thall, cha b’ e ruith ach leum dhomh a dhol dhan bhiona as fhaisg orm leis a’ chaise mus do ghlac mi am bus gu Bath! Mar sin, fad bhliadhnaichean, nuair a smaoinich mi air a’ bhaile, bha mi daonnan a’ faireachdainn rud beag tinn…

Sealladh de Bhristol bho na docaichean

Sealladh de Bhristol bho na docaichean

Gu fortanach, bha cothrom agam a dhol air ais gu Bristol an t-seachdain sa chaidh gun ‘earball na misge’ orm agus gun caise sam bith nam bhaga. An turas seo cuideachd, chaidh mi air an trèana seach air a’ bhus.

Fhuair mi tiocaid gu math saor (£50) eadar Glaschu is Bristol. Bha mi uamhasach toilichte gus an d’fhuair mi a-mach de an t-slighe a bh’ ann. An àite a bhith a’ dol air a’ chosta an iar, bha an trèana gu bhith a’ dol air loidhne a’ chosta an ear taobh Dùn Èideann, An Caisteal Nuadh, York, Leeds, Sheffield agus Birmingham – còrr is seachd uairean a thìde uile gu lèir.

Chuir mi seachad an tìde le bhith ag èisteachd ri còmhlan roc às na bailtean air an do thadhail sinn air an t-slighe – na Quireboys sa Chaisteal Nuadh, Def Leppard ann an Sheffield, Black Sabbath is Judas Priest ann am Birmingham agus seann stuth bho na Rolling Stones ann an Cheltenham (far an d’rugadh Brian Jones). Cha b’ urrainn dhomh smaoineachadh air còmhlan roc sam bith à Bristol is mar sin, dh’èist mi ri Wishbone Ash a tha à Weston Super Mare a tha caran faisg air!

Bha mi sgìth nuair a ràinig mi Bristol ach fhuair mi deagh thuras timcheall bho mo charaid Marc Mac an Fhilidh a bha a’ fuireach fad iomadh bliadhna sa bhaile. Bha sinn a’ bruidhinn sa Ghàidhlig mar as àbhaist agus bha seo gu math iomchaidh nam bheachd airson baile le ceanglaichean cho làidir ri Èirinn is ris a’ Chuimrigh. Chunnaic mi a h-uile rud bhon taigh-tasgaidh gu Cathair Eaglais Bristol gu Drochaid Clifton. Bha mi a’ smaoineachadh gum biodh Bristol coltach ri Glaschu ach chan ann mar sin a bha e idir. ‘S e baile breàgha a a th’ ann a tha coltach ri Bath, York agus Lunnainn ann an diofar àiteachan. Tha vibe beòthail, ioma-chultarach ann agus mholainn am baile gu mòr do dhuine sam bith nach robh riamh ann.

Cathair-eaglais Bristol

Cathair-eaglais Bristol

Rinn mi is chunnaic mi iomadh rud ann am Bristol ach chòrd dà rud rium gu sònraichte. Sa chiad dol a-mach, tha am baile sgoinneil airson duine sam bith aig a bheil ùidh ann am bàtaichean is trèanaichean. Tha tursan bàta gu leòr rim faighinn air an Avon agus cuideachd, tha Rathad-iarainn Cala Bristol ann. Seo rathad-iarainn anns na docaichean a bhiodh a’ gluasad bathar nuair a bha Bristol fhathast na phort trang. San latha an-diugh, tha an rathad-iarainn na phàirt de thaigh-tasgaidh an M-Shed agus bidh trèanaichean smùid a’ ruith tron t-samhradh.

Bristol Harbour Railway

Bristol Harbour Railway

B’ e an dàrna rud a b’fheàrr mun turas agam gun do choinnich mi ri Jon Wisbey bhon chomhlan roc sgoinneil Alien Stash Tin.  Tha e math coinneachadh ri cuideigin a tha deidheil air an dà rud as cudromaiche san t-saoghal – meatailt is trèanaichean!

Jon Wisbey agus Alasdair

Jon agus Alasdair

Mur a cuala tu an ceòl aca fhathast, seo an t-àm tòiseachadh!

Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh , , | Sgrìobh beachd