Eòin Baistidh air an Central Line! #gaidhlig

Dh’aithris mi air Rathad-iarainn Epping Ongar sa bhloga mu dheireadh agam. Bhuail e orm às dèidh làimh gu bheil ceangal laidir ann eadar an loidhne sin agus luchd na Gàidhlig ann an Lunnainn.

Clas 45

Clas 45 “Peak” aig Rathad-iarainn Epping Ongar, Essex

Bho chionn ceud bliadhna no mar sin, bhiodh Eòin Baistidh a’ baisteadh luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig ann an Coille Epping aig ceann an Central Line.* Eòin baistiche? Seadh! Chan e am fear air a bheil sinn eòlach on Bhìoball ach fear air an robh Eòghann MacDhòmhnaill. Bidh sibh gu math eòlach air an ainm eile a bh’ air– Edward Dwelly. Mar sin, chan e fear na Fìrinn a bh’ ann ach fear an Fhaclair!

Edward Dwelly - fear an fhaclair

Edward Dwelly

Dè bha e ris? A rèir coltais, bhiodh e a’ baisteadh luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig le ainmean Gàidhlig ann an cuirmean ann an Coille Epping às dèidh dhaibh ìre a ruighinn anns a’ chànan. Chuala mi an sgeulachd seo bho mo dheagh charaid, an sàr ghaisgeach am Proif Coinneach MacFhonghuin a fhuair an sgeulachd bho phàipear a rinn am Proif Uilleam MacGiIllIosa – an t-ogha aig Liam MacGillIosa a bha an sàs gu mòr ann an coimhearsnachd Ghàidhlig Lunnainn aig an aon àm ri Dwelly.

Gu bhith air do bhaisteadh mar Ghàidheal? Gabh trèana mar seo air an Central Line!

Chan eil mi cho cinnteach ri cinnteach carson a rinn Dwelly seo ach tha beachd agam agus aig Ken gun robh e a’ feuchainn ri ceist a tha fhathast aig luchd-ionnsachaidh  fhuasgladh. Rinn mi PhD mu luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig (tha an leabhar ri fhaighinn fhathast ann am bargain bin faisg ort!) agus tha mi gu math eòlach air a’ cheist seo.

Seo a’ cheist – ma thòiseachas tu air Gàidhlig ionnsachadh, ‘s e neach-ionnsachaidh a th’ annad, ach dè a th’ annad mas e is gun ionnsaich thu a’ Ghàidhlig gu fileanta? Bidh cuid a’ cur “neach-ionnsachaidh” ort ge b’ e cho fileanta sa dh’fhàsas tu.

Ma tha deas-ghnàth inntrigidh  (initiation rite) ann gu coimhearsnachd na Gàidhlig – bho bhith nad neach-ionnsachaidh gu nad neach-labhairt Gàidhlig.  (No fiù’s nad Ghàidheil?) Bheir seo nadar de “dhùnadh” dhut agus an uair sin, tha fèin-aithne ùr agad mar fhileantach na Gàidhlig.

Chan eil fhios agam dè na h-ainmean a bheireadh Dwelly don luchd-ionnsachaidh ùr– am biodh e dìreach a’ cur cruth Gàidhlig air an ainmean no am biodh iad a’ cruthachadh ainmean  ùra dhaibh – rudeigin mar na h-ainmean a bh’ aig na daoine aig an Fhèis san leabhar an Beál Bocht (The great Gaelic Feis at Coirce Dorcha) no mar na h-ainmean sgoinneil aig na bàird aig Gorsedh Kernow.

Am Proif Coinneach MacFhionghuin

B’ àbhaist do Choinneach a bhith a’ teagasg cùrsaichean samhraidh aig Colaiste Wansfell ann an Epping Forest ann an Essex agus bhiodh esan a’ baisteadh an luchd-ionnsachaidh san aon dòigh.  Bhiodh e ga dhèanamh ann an dòigh spòrsail, a’ leughadh a-mach piosan èibhinn às a’ Bheál Bhocht agus bhiodh e an uair sin a’ toirt dhaibh ainm Gàidhlig – an rud as fhaisg a b’ urrainn dha lorg air an ainm Beurla aca. Mar a tha e ag ràdh sa Bhìoball:

 Agus chaidh a-mach da ionnsaigh tìr Essex agus luchd-àitheachaidh Lunnainn, agus bhaisteadh leis iad uile ann an Coille Epping, ag aithneachadh an cuid adhartais sa Ghàidhlig. Agus bha Coinneach air èideadh le fionnadh chàmhal, agus crios leathair ma leasraidh; agus bu bhiadh dha lòcust agus mìl fhiadhaich. (Marcus 1:5,6).

Chan fhaca mi dad mar sin nuair a bha mi fhèin ann an Epping is Ongar ach chanainn gur e deagh bheachd a bhiodh ann: seòrsa ceumanachadh airson luchd-ionnsachaidh gus innse dhaibh gur e pàirt den choimhearsnachd Ghàidhlig a th’ annta agus gu bheil an cànan LEOTHA a bharrachd air ACA! Dh’fhaodadh seo a bhith ann an coille no fiù’s aig tachartas ann an talla àbhaisteach!

NOTA:

Às dèidh dhomh seo a phòstadh, Fhuair mi a-mach bho Choinneach gun robh cuid den fhiosrachadh agam ceàrr. Seo na thuirt e:

B’e Liam MacIll’Iosa, na sheanair don Prof Uilleam MacIll’Iosa a bha an duine a rinn am baisteadh. B’abhaist dha turasan-coiseachd a chur air bonn airson Comunn na Gaidhlig an Lunnainn ann an Coille Epping agus air na turasan seo b’abhaist dha seirbheis-baistidh a’ stiuireadh airson luchd-ionnsachaidh a rachadh fileantach. B’ann mar sin a’n d’fhuair Eideard Dwelly ‘ainm Gaidhlig mar Eòghann MacDhomhnaill.

Bha mi a’ deanamh an aon rud aig Colaisde Wansfell, far an robh mi a’ cur air doigh cursaichean Gaidhlig deireadh seachdanail da uair ‘sa bhliadhna eadar 1978-2005. Bha Colaisde Wansfell ann Theydon Bois (aon stad roimh Epping) aig oir Coille Epping, agus faisg air Ambresbury Banks, seann daingeanach Ceilteach anns a’ choille. (Far an robh Boudicca a’ campachadh mus do chur I Lunnainn na loisg.)

Taing Mhòr airson mo chumail ceart a Choinnich!

Alasdair

*Cha deach an Central Line fhosgladh gu 1900 is mar sin, dh’fhaodte nach robh i ann aig an àm, ach sin sgeulachd eile!

Air a phostadh ann an Uncategorized | 2 Comments

‘S e Essex an t-aon slighe! – Epping taobh ‘Lùb Thaigh an Uillt’ #gàidhlig @eorailway

Chaidh mi gu Essex airson a’ chiad turais an t-seachdain sa chaidh. Chaidh mi eadar Lunnainn agus Epping aig ceann an Central Line. Bha mi riamh airson a dhol gu Epping oir tha dhà no trì rudan a tha sònraichte mu dheidhinn.

Sa chiad dol a-mach, tha Lùb Hainault ann – cearcall deas air Epping air a bheil stèisean Grange Hill (seadh, an da-rìribh! Dè cho cool sa sin!). ‘S e Lùb Thaigh an Uillt a th’agam air sa Ghàidhlig!

Aig Stèisean Epping cuideachd, tha seann loco London Underground a tha mu 90 bliadhna a dh’aois is a tha dèante a-mach a dà choidse ‘Standard Stock’. Chunnaic mi dealbh den loco ann an leabhar a bh’ agam nuair a bha mi nam bhalach agus bha mi riamh airson fhaicinn. Tha mi a-nis air fhaicinn san fheòil agus air dealbh a thogail.

Loco L11, Epping

Loco L11, Epping

‘S e Epping ceann na loidhne a-nis, ach b’ àbhaist dhan loidhne a bhith a’ dol air adhart 6.5 mìltean eile gu Ongar.  Chaidh an loidhne goirid seo a dhùnadh ann 1994 a chionn’s gun robh feum air siostam dealain ùr dhan loidhne is nach robh London Underground airson an t-airgead a chosg air. Faic am mapa gu h-ìosal den sgìre ro 1994.

epping-ongar-railway-12 (1)

‘S e dùnadh gu math beag-lèirsinneach a bha seo agus tha fios agam gum biodh an loidhne gu math soirbheachail nan robh i fhathast fosgailte às dèidh mar a dh’fhàs Lunnainn às dèidh sin.

Chaidh an loidhne a reic ri companaidh leasachaidh a gheall gun cuireadh iad seirbheisean rèile do chomutairean air dòigh gu luath. Cha do thachair sin idir agus às dèidh greiseag thug iad às na rèilichean dealanach, ag ràdh nach robh iad sàbhailte tuilleadh agus coineanaich air cron mòr  a dhèanamh orra! Attack of the Were-Rabbits no leisgeul lag le companaidh leasachaidh a bha ag iarraidh taighean a thogail gun a bhith a’ bodraigeadh leis na trèanaichean a gheall iad?

Stèisean Epping, Central Line. An till trèanaichean Ongar dhan stèisean latha de na làithean?

Dh’fhàg cùisean na bu neònaiche às dèidh sin agus moladh ann gum bu chòir dhan loidhne atharrachadh gu gèidse 5′ le seann locothan smùid às an Fhionlainn. Cha do thachair sin nas motha, ged a tha na locothan Fionlannach fhathast ann an Ongar.

Gu fortanach, chaidh an loidhne a cheannach is ath-fhosgladh le neach-gnìomhachais a tha dèidheil air trèanaichean agus a chosg tòrr mòr airgid oirre.  Tha an loidhne air a bhith gu math soirbheachail a chionn ‘s gu bheil i cho faisg air Lunnainn.

Clas 25, Rathad-iarainn Epping Ongar

Chan fhaigh na trèanaichean a-steach gu stèisean Epping an-dràsta ach tha an loidhne air seann bhusaichean a chur air dòigh eadar Epping, Ongar, Shenfield agus stèisean North Weald. Bidh na trèanaichean a’ ruith an dà chuid North Weald-Ongar agus North Weald-Coopersale. Air aon taobh, chì thu achaidhean uaine àlainn le craobhan aosta agus air an taobh eile, tha thu a’ dol a-steach gu Epping Forest fhèin.

Tha an dà chuid trèanaichean smùid agus trèanaichean dìosal air an loidhne agus mar sin, tha rudeigin ann airson a h-uile duine. Tha Peak (Clas 45) aca agus Clas 25, Crompton (Clas 33), Clas 73 agus Clas 37 a bharrachd air Thumper Clas 205. Tha na stèiseanan a cheart cho spaideil sa bha iad bho chionn 100 bliadhna cuideachd.

Mholainn an loidhne – agus Essex – gu mòr!

Alasdair

Grange Hill – tha an leithid de dh’àite ann!!

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn, rathaidean-iarainn dùinte, Rathaidean-iarainn glèidhte | Air a thagadh , , , , , , , , , | Sgrìobh beachd

Lunnainn a’ gairm – 402 mìle de spòrs! #gàidhlig

Chaidh sinn air an trèana oidhche gu Lunnainn aig deireadh na seachdain.

‘S fìor thoil leinn an trèana-cadail – an Caledonian Sleeper – agus is e seo an turas mu dheireadh againn oirre mus tòisich am franchise ùr sa Chèitean an ath bhliadhna.

An turas mu dheireadh a bha sin oirre, cha robh ach triùir againn ach tha Eubha Bheag againn a-nis. Chan eil i ach 16 mìosan a dh’aois agus thog seo ceist no dhà oir tha na leapannan gu math gu math tana agus cha robh rùm sam bith ann dhi le a mam no a piuthair. Mar sin, cheannaich sinn seòrsa travel cot dhi. Leis an fhìrinn innse, bha e na bu choltaich ri teanta na cot ach rinn i a’ chùis co-dhiù! Chaidh i a-staigh dhan teanta le deoch bainne is cha do nochd i a-rithist gu Watford Juction!

Fhuair Jenny is na nighnean leapannan ach fhuair mi fhèin cathair – bargan aig dìreach £18.

Tha riaghailt neònach air an trèana oidhche nach fhaod thu càr a’ bhàr a chleachdadh ach a-mhàin ma tha leabaidh agad air an trèana. Mar sin, cha bu chòir na daoine bochda mar mi fhèin a bhith a dol ann idir. A chionn’s gun robh mi ann leis an teaghlach, bha mi a’ smaoineachadh gu biodh e OK a dhol ann còmhla riutha airson cofaidh luath agus bha, ach air an t-slighe air ais, bha fear a’ chàr-lounge gu math Stalineach mun chùis. “Dè a’ choidse air a bheil sibh” thuirt e? “Erm, coidse E” arsa mi is làn fhios agam gun rachadh mo chur a-mach nam bithinn air an fhirinn innse.

Tha doras tòisich is doras cùil aig a’ chàr-lounge agus tha an seated sleeper tron doras cùil. Gus nach fhaiceadh e mi a’ dol tron doras ud, bha mi a’ dol a choiseachd a-mach às an treàna agus a-steach dhan choidse agam a-rithist a-mach à sealladh. Ach mus robh cothrom agam rud sam bith a dhèanamh, dh’fhalbh an trèana airson Glaschu agus bha mi a-nis stucte sa chàr-lounge. Bha aig Jenny ri còmhradh a thòiseachadh le fear a’ bhàr gus am b’ urrainn dhomh teicheadh nuair nach robh e’ coimhead!

Deagh spòrs!

Bidh franchise ùr na trèana oidhche a’ tòiseachadh an ath-bhliadhna agus thathar ag ràdh gum bi an trèana spaideil Ùr agus gum bi barrachd roghainn ann, a’ gabhail a-steach Seòmraichean nas motha agus ensuites àm measg rudan eile. Bidh seo math oir tha an t-seirbheis feumach air ùrachadh. Tha mi dìreach an dòchas nach tèid na prìsean an àirde cus. Chosg e dhuinn £70 gach slighe airson an turais airson ar turas gu Lunnainn agus cha robh feum againn air taigh-òsta air a’ chiad oidhche no an oidhche mu dheireadh.

Alasdair

IMG_4169-0.JPG

IMG_4171.JPG

IMG_4170.JPG

IMG_4173.JPG

IMG_4172.JPG

Air a phostadh ann an Uncategorized | Sgrìobh beachd

Underground, Overground, a’ Womblaigeadh saor! #gàidhlig #lunnainn

Bidh sinn a’ dol air turas gu Lunnainn leis an teaghlach nas fhaide air a’ mhìos seo. Bidh sinn a’ tadhal air caraid agus a’ dèanamh nan rudan àbhaisteach a nì luchd-turais. 

Tha ùidh mhòr agam ann an tiomnadh cùmhachd (fèin-riaghladh) agus mar sin tha mi airson Seanadh Lunnainn fhaicinn fhad’s a bhios mi ann cuideachd.

Ach tha mi cinnteach gum bi tìde ann airson turas rèile no dhà cuideachd. Gu dearbh, tha mi an dùil mo chairt Oyster a chleachdadh gus an leagh mi e!

 

Mamaidh Oyster, Dadaidh Oyster agus Bèibidh Oyster!

Mamaidh Oyster, Dadaidh Oyster agus Bèibidh Oyster!

An turas mu dheireadh a bha mi ann, rinn mi an DLR air fad, an Emirates Airline agus Loidhne Lunnainn an Ear (a bha uair san Underground ach a tha a-nis san Overground). Tha mi cuideachd air cuid de London Tramlink agus air an Waterloo and City Line agus an Victoria Line air fad a dhèanamh.

 

An DLR aig Royal Victoria

Ceist do na Lunnanaich – dè na rathaidean-iarainn a bu chòir dhomh dèanamh an turas seo? Eil loidhne gu sònraichte math no inntinneach ann a bu chòir dhomh fhaicinn?

Tha mi a’ beachdachadh air a dhol air an Central Line gu Epping airson a dhol air an Epping is Ongar Railway (bha an loidhne seo na pàirt den Central Line gu 1994 ach chaidh a dhùnadh agus is loidhne glèidhte a th’ ann a-nis). Cha robh mi riamh ann an Essex agus seo an cothrom mòr agam! Is dòcha gun dèan mi an còrr de London Tramlink cuideachd. Agus bhiodh e bronach gun a bhith a’ dol air Routemaster agus Routemaster Ùr (No Borismaster no New Bus for London).

 

Routemaster

Nis, seo tip no dhà a thaobh còmhdhail ann an Lunnainn airson duine sam bith a tha ag iarraidh a dhol air splaoid rèile:

1) Na dìochuimhnich gu bheil seirbheisean rèile ann a bharrachd air an Underground,  Overground agus an Docklands Light Railway. Tha seirbheisean air an lìonra nàiseanta cuideachd agus gabhaidh an Oyster a chleachdadh orra seo cuideachd. Uaireannan tha e nas luaithe is nas fhasa a dhol air na seirbheisean seo na air an Tiùb. Faic am mapa gu h-iosal airson nan loidhnichean uile.
2) Thoir sùil air far a bheil na stèisean air mapa ceart a bharrachd air mapa den Tiùb. Gu tric tha iad nas fhaisg air a chèile na tha iad a’ coimhead agus bhiodh e na bh’ fhasa coiseachd.
3) Tha cap air nas urrainn dhut cosg air a’ chairt Oyster agad ann an latha is mar sin, ma ni thu tòrr mòr track bashing, cha chosg e cus! Tha na prìsean uile air làrach-lìn Còmhdhail Lunnainn (TfL).
4) Tha seirbheis bus sgoinneil ann an Lunnainn. Furasta cleachdadh is furasta faighinn a-mach mu dheidhinn . Thoir an aire: chan fhaod thu pàigheadh le airgead tioram air busaichean tuilleadh. Feumaidh tu pàigheadh le cairt banca no cairt Oyster. Tha mi toilichte gu lèor leis a sin oir cha bhi briseadh orm uair sam bith co-dhiù!

Lìonra rèile Lunnainn air fad: Underground, Overground, DLR, Tramlink agus an rèile nàiseanta. 

Capturetfl
Alasdair

Air a phostadh ann an rathaidean-iarainn | Air a thagadh , , , , , , , , , , | Sgrìobh beachd

Imelda Marcos nan Lèintean-t #gàidhlig

Nuair a bha mi na b’ òige, bha cliù agam mar Imelda Marcos nan lèintean-t.

Bha – agus tha – tòrr mòr lèintean-t agam – a’ chuid as motha nan lèintean roc – Saxon, Maiden, Priest, Zeppelin, AC/DC, Clash, Pistols, Big Country, It Bites, the Doors, Metallica, Megadeth is mar sin air adhart. Bidh mi fhathast a’ caitheimh lèintean-t mar seo gu tric is gu minig – an fheadhainn nach eil ro bheag dhomh co-dhiù! Agus tha lèine-t Thin Lizzy agam airson gach latha den t-seachdain fhathast!

Tha cuimhne agam ann an 1991 no mar sin a bhith a’ faicinn rocair le lèine-t Thin Lizzy bho chuairt Chinatown ann an 1980. Cha robh mi ach òg aig an àm agus smaoinich mi “wow – chunnaic e Thin Lizzy bho chionn deich bliadhna. Smaoinich cho fada air ais sa bha sin!”. A-nis bidh leintean-t orm gu tric bho chuairtean bho chionn deich no fiù’s fichead bliadhna.

Bha tòrr mòr lèintean-t poilitigeach agam cuideachd ach tha obair agam a-nis far nach fhaod mi beachdan poilitigeach a nochdadh agus mar sin, tha iad seo uile san loft a-nis!

Bho chionn goirid, tha mi air a bhith a’ feuchainn ri bhith nam mhodal airson “trainspotter chic” agus mi air gu leòr lèintean-t rèile fhaighinn! Tha feadhainn agam airson BR, Northern Ireland Railways, Amtrak agus ViaRail (Canada) cho math ri mapaichean subway airson Lunnainn, Berlin agus Moscow.

Seo cuid den fheadhainn as fhèarr leam.

Alasdair

photo 2

photo3 photo 1

Air a phostadh ann an Uncategorized | Air a thagadh | Sgrìobh beachd